Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 128SHLOKA: 35
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 128

वसन्तं दण्डकारण्ये यं त्वं चीरजटाधरम् ।
अनुशोचसि काकुत्स्थं स त्वां कुशलमब्रवीत् ॥६-१२८-३५॥

vasantaṃ daṇḍakāraṇye yaṃ tvaṃ cīrajaṭādharam |
anuśocasi kākutsthaṃ sa tvāṃ kuśalamabravīt ॥6-128-35॥

Translation

'Kakutstha (Shri Rama), whom you mourn for, who lived in Dandakaranya wearing bark and matted hair, has asked about your welfare.'

हिंदी अनुवाद

दण्डकारण्य में रहने वाले, वल्कल और जटा धारण करने वाले जिन काकुत्स्थ (श्री राम) के लिए आप शोक करते हैं, उन्होंने आपको कुशल कहा है।


English Commentary

Hanuman begins by validating Bharata's grief ('anushocasi'). He describes Shri Rama as Bharata remembers him—an ascetic in Dandakaranya. This establishes an immediate emotional connection. The message starts with 'kushalam' (welfare), the standard opening, but coming from Shri Rama, it is the elixir of life for Bharata.

हिंदी टीका

हनुमान जी सीधे मुद्दे की बात करते हैं। वे जानते हैं कि भरत किसके लिए शोक कर रहे हैं। वे श्री राम का वर्णन उसी रूप में करते हैं जिस रूप में भरत उन्हें याद करते हैं—'चीरजटाधरम्'। यह सुनकर भरत को विश्वास हो जाएगा कि दूत सही व्यक्ति से आया है।