Srimad Valmiki Ramayana

ARANYA KANDASARGA: 29SHLOKA: 25
Srimad Valmiki Ramayana - Aranya Kanda - Sarga 29

इति उक्त्वा परम क्रुद्धः ताम् गदाम् परम अन्गदाम् ।
खरः चिक्षेप रामाय प्रदीप्ताम् अशनिम् यथा ॥ ॥३-२९-२५॥

Iti uktvā parama kruddhaḥ tām gadām parama angadām |
Kharaḥ cikṣepa rāmaya pradīptām aśanim yathā ॥3-29-25॥

Translation

Having spoken thus, the extremely enraged Khara hurled that mace, adorned with excellent golden bands, at Rama, just like a blazing thunderbolt.

हिंदी अनुवाद

ऐसा कहकर अत्यंत क्रद्ध खर ने उस उत्तम अंगदों (सोने के पट्टों) से सुशोभित गदा को, प्रज्वलित वज्र की भाँति, श्रीराम की ओर फेंका।


English Commentary

Khara transforms his verbal rage into physical violence. The mace is described as parama angadām (decorated with excellent metal bands/armlets), signifying it is his primary weapon of status and power. The simile pradīptām aśanim yathā (like a blazing thunderbolt) conveys both the speed and the destructive energy of the throw. It is meant to be a killing blow. The visual of a 'blazing' mace suggests it may be charged with magical energy or simply reflecting the sunlight with terrifying brilliance.

हिंदी टीका

खर का क्रोध अब अपनी चरम सीमा पर है। 'परम अन्गदाम्' विशेषण गदा की भव्यता और भारीपन को दर्शाता है; यह संभवतः सोने के छल्लों या पट्टियों से मढ़ी हुई थी। खर ने इसे 'अशनिम् यथा' (वज्र के समान) फेंका, जो गदा की गति और संहारक शक्ति को इंगित करता है। यह प्रहार खर का अंतिम और सबसे शक्तिशाली दांव है। वाल्मीकि जी ने यहाँ 'प्रदीप्ताम्' (जलती हुई/चमकती हुई) शब्द का प्रयोग किया है, जो यह बताता है कि गदा न केवल भारी थी, बल्कि उसमें आसुरी माया या तेज भी समाहित था।