Srimad Valmiki Ramayana

ARANYA KANDASARGA: 30SHLOKA: 19
Srimad Valmiki Ramayana - Aranya Kanda - Sarga 30

तम् आपतन्तम् बाण ओघैः च्छित्त्वा रामः प्रतापवान् ।
रोषम् आहारयत् तीव्रम् निहंतुम् समरे खरम् ॥ ॥३-३०-१९॥

Tam āpatantam bāṇa oghaiḥ cchittvā rāmaḥ pratāpavān |
Roṣam āhārayat tīvram nihantum samare kharam ॥3-30-19॥

Translation

The glorious Rama cut that falling tree with a flood of arrows, and then summoned intense anger to kill Khara in the battle.

हिंदी अनुवाद

प्रतापवान राम ने उस आते हुए वृक्ष को बाणों के समूह (ओघ) से काट दिया और तब खर को युद्ध में मारने के लिए तीव्र क्रोध धारण किया।


English Commentary

This is the turning point. Rama effortlessly dismantles the crude weapon (the tree) with bāṇa oghaiḥ (a multitude/flood of arrows). But significantly, Rama now consciously summons tīvram roṣam (intense anger/wrath). In the context of Rama (who is usually calm), summoning anger signifies a deliberate shift to lethal intent. He decides that Khara must die now.

हिंदी टीका

अब तक राम संयम से युद्ध कर रहे थे, लेकिन अब वे 'रोषम् आहारयत्' (क्रोध का आवाहन/धारण) करते हैं। वृक्ष को हवा में ही काटने के बाद, राम निर्णय लेते हैं कि अब खेल समाप्त करने का समय है। 'निहंतुम्' (मारने के लिए) संकल्प लेना यह बताता है कि राम अब रक्षात्मक (defensive) से आक्रामक (offensive) मुद्रा में आ गए हैं। 'प्रतापवान' विशेषण उनकी वीरता को पुनः स्थापित करता है।