Srimad Valmiki Ramayana

ARANYA KANDASARGA: 32SHLOKA: 22
Srimad Valmiki Ramayana - Aranya Kanda - Sarga 32

राक्षसी भ्रातरम् क्रूरम् सा ददर्श महाबलम् ।
तम् दिव्य वस्त्र आभरणम् दिव्य माल्य उपशोभितम् ॥ ॥३-३२-२२॥

Rākṣasī bhrātaram krūram sā dadarśa mahābalam । Tam divya vastra ābharaṇam divya mālya upaśobhitam ॥ ॥3-32-22॥

Translation

The demoness saw her cruel and mighty brother; he was adorned in divine garments and ornaments and decorated with divine garlands.

हिंदी अनुवाद

उस राक्षसी (शूर्पणखा) ने अपने महाबली और क्रूर भाई को देखा; जो दिव्य वस्त्र और आभूषण धारण किए हुए था तथा दिव्य मालाओं से सुशोभित था।


English Commentary

The scene shifts from Ravana's past deeds to the immediate present. Shurpanakha enters the court. The verse creates a stark visual contrast. Shurpanakha, mutilated and likely covered in blood (implied from context), gazes upon her brother who is resplendent in "divine" (Divya) attire and garlands. These ornaments are likely the spoils of his wars against the gods. Seeing him so decorated highlights his immense wealth and vanity, clashing sharply with the raw, ugly reality of war and injury that Shurpanakha brings into the court. It emphasizes the bubble of luxury and invincibility Ravana lives in.

हिंदी टीका

यहाँ दृश्य का विरोधाभास (Contrast) बहुत गहरा है। एक ओर शूर्पणखा है जो कटी हुई नाक-कान के साथ रक्त रंजित और विरूप है, और दूसरी ओर उसका भाई रावण है जो 'दिव्य' (अलौकिक) वस्त्रों और आभूषणों से लदा हुआ है। 'दिव्य' शब्द का प्रयोग यह सूचित करता है कि उसने ये वस्त्राभूषण संभवतः देवताओं से छीने हैं। शूर्पणखा अपने भाई के वैभव को देखती है, जो उसकी अपनी दयनीय स्थिति के ठीक विपरीत है। 'क्रूर' और 'महाबल' विशेषण यहाँ पुनः दोहराए गए हैं, जो रावण के प्रति शूर्पणखा के भय और आशा दोनों को दर्शाते हैं।