Srimad Valmiki Ramayana

ARANYA KANDASARGA: 43SHLOKA: 2
Srimad Valmiki Ramayana - Aranya Kanda - Sarga 43

प्रहृष्टा च अनवद्यान्गी मृष्ट हाटक वर्णिनी ।
भर्तारम् अपि च आक्रन्द लक्ष्मणम् चैव सायुधम् ॥ ॥३-४३-२॥

Prahr̥ṣṭā ca anavadyāṅgī mr̥ṣṭa hāṭaka varṇinī । Bhartāram api ca ākranda Lakṣmaṇam caiva sāyudham ॥ ॥3-43-2॥

Translation

Greatly delighted, the lady of flawless limbs and the color of purified gold called out loudly to her husband (Rama) and Lakshmana, who was armed.

हिंदी अनुवाद

अत्यधिक प्रसन्न, निर्दोष अंगों वाली और शुद्ध स्वर्ण के समान रंग वाली सीता ने अपने पति (श्रीराम) को और शस्त्र धारण किए हुए लक्ष्मण को पुकारा।


English Commentary

Sita's emotional state is prahr̥ṣṭā (greatly delighted), indicative of a sudden, powerful impulse. Her color is described as mr̥ṣṭa hāṭaka varṇinī (like purified gold), subtly connecting her own royal splendor to the deer's golden hue. Crucially, she calls out ākranda (loudly) not just to Rama, but also to Lakshmana sāyudham (armed). This immediately establishes her intent: she wants the deer captured, signaling a shift from passive admiration to active acquisition.

हिंदी टीका

सीता की प्रसन्नता ('प्रहृष्टा') उनकी निर्दोषता और इच्छा की तीव्रता को दर्शाती है। 'मृष्ट हाटक वर्णिनी' (शुद्ध स्वर्ण के समान रंग वाली) सीता का वर्णन उनके स्वयं के वर्ण को मृग के स्वर्ण वर्ण के साथ जोड़ता है, मानो वे एक ही सौंदर्य श्रेणी के हों। सबसे महत्वपूर्ण यह है कि वह श्रीराम के साथ 'सायुधम्' (शस्त्र सहित) लक्ष्मण को भी 'आक्रन्द' (जोर से) पुकारती हैं। यह पुकार केवल देखने के लिए नहीं, बल्कि उस अद्भुत वस्तु को पकड़ने के लिए थी, जिससे वह अपने मनोरंजन के लिए एक शिकार अभियान का आरंभ करती हैं।