Srimad Valmiki Ramayana

ARANYA KANDASARGA: 48SHLOKA: 14
Srimad Valmiki Ramayana - Aranya Kanda - Sarga 48

भुंजाना मानुषान् भोगान् दिव्यान् च वरवर्णिनि ।
न स्मरिष्यसि रामस्य मानुषस्य गत आयुषः ॥ ॥३-४८-१४॥

bhuṃjānā mānuṣān bhogān divyān ca varavarṇini । na smariṣyasi rāmasya mānuṣasya gata āyuṣaḥ ॥ ॥3-48-14॥

Translation

O beautiful one! Enjoying both human and celestial pleasures there, you will not remember Rama, a mere mortal whose lifespan is diminishing.

हिंदी अनुवाद

हे सुंदरी! तुम वहाँ उत्तम मानवीय और दिव्य भोगों को भोगती हुई, उस कम आयु वाले (मरणधर्मा) मनुष्य राम को याद नहीं करोगी।


English Commentary

Ravana explicitly contrasts the pleasures he offers with the grim reality of Rama’s condition as he perceives it. He promises Sita a mix of human and celestial delights. Crucially, he disparages Rama as gata ayushah (one whose life is running out or short-lived). This is a psychological attack intended to instill insecurity in Sita about her future with Rama. By labeling Rama as a transient mortal, Ravana posits himself as the enduring choice, suggesting that loyalty to a dying man is futile when eternal luxury awaits.

हिंदी टीका

यहाँ रावण राम के प्रति अपनी घृणा और सीता को भटकाने की अपनी रणनीति को स्पष्ट करता है। वह राम के लिए दो विशेषणों का प्रयोग करता है: 'मानुषस्य' (साधारण मनुष्य) और 'गत आयुषः' (जिसकी आयु बीत रही है/मरणधर्मा)। रावण सीता को यह विश्वास दिलाना चाहता है कि राम नश्वर हैं और उनका अंत निकट है, जबकि रावण का ऐश्वर्य दिव्य और शाश्वत है। वह भोग विलास ('दिव्यान् भोगान्') को स्मृति मिटाने की औषधि के रूप में प्रस्तुत करता है। यह रावण की भौतिकवादी दृष्टि है जो प्रेम को केवल सुख-सुविधाओं से तौलती है।