Srimad Valmiki Ramayana

ARANYA KANDASARGA: 56SHLOKA: 23
Srimad Valmiki Ramayana - Aranya Kanda - Sarga 56

रावणम् मैथिली तत्र पुनः न उवाच किंचन ।
सीताया वचनम् श्रुत्वा परुषम् रोम हर्षणम् ॥ ॥३-५६-२३॥

Rāvaṇam maithilī tatra punaḥ na uvāca kiṃcana । Sītāyā vacanam śrutvā paruṣam roma harṣaṇam ॥ ॥3-56-23॥

Translation

...Maithili did not speak anything more to Ravana there. Hearing Sita’s harsh words, which were capable of causing hair to stand on end...

हिंदी अनुवाद

...मैथिली ने वहां रावण से फिर कुछ नहीं कहा। सीता के उन कठोर और रोंगटे खड़े कर देने वाले वचनों को सुनकर... (अगले श्लोक से जारी)।


English Commentary

This verse marks the end of Sita’s verbal defense and the beginning of Ravana’s reaction. Sita ceases to speak ('na uvāca kiṃcana'), maintaining a dignified silence. She refuses to engage in a circular argument with a sinner.

हिंदी टीका

यह श्लोक एक संक्रमण (transition) की भूमिका निभाता है। सीता जी का मौन धारण करना उनकी गरिमा को बढ़ाता है। उन्होंने अपनी स्थिति स्पष्ट कर दी है और अब वह रावण के साथ व्यर्थ संवाद नहीं करना चाहतीं। श्लोक के दूसरे भाग में रावण की प्रतिक्रिया की भूमिका बांधी गई है।