Srimad Valmiki Ramayana

ARANYA KANDASARGA: 60SHLOKA: 19
Srimad Valmiki Ramayana - Aranya Kanda - Sarga 60

यदि दृष्टा त्वया सीता जम्बो जांबूनद सम प्रभा ।
प्रियाम् यदि विजानासि निःशंक कथयस्व मे ॥ ॥३-६०-१९॥

Yadi dṛṣṭā tvayā sītā jambo jāṃbūnada sama prabhā |
Priyām yadi vijānāsi niḥśaṃka kathayasva me ॥3-60-19॥

Translation

O Jambu tree! If you have seen Sita, who shines like Jambunada gold, and if you know of my beloved, tell me without hesitation.

हिंदी अनुवाद

हे जामुन (जम्बू) के वृक्ष! यदि तुमने जांबूनद (स्वर्ण) के समान कांति वाली सीता को देखा है, और यदि तुम मेरी प्रिया के बारे में जानते हो, तो मुझे नि:शंक होकर बताओ।


English Commentary

Rama turns to the Jambu (Rose Apple) tree. He describes Sita as 'jāṃbūnada sama prabhā' (radiant like Jambunada gold). In mythology, Jambunada is a type of divine gold found in the Jambu river; thus, he compares her complexion to this lustrous gold. He urges the tree to speak 'niḥśaṃka' (without hesitation or fear). This implies Rama suspects the natural world might be terrified of the abductor (Ravana) and thus hesitant to witness. He encourages the tree to break its silence, seeking truth amidst the quiet forest.

हिंदी टीका

यहाँ श्रीराम 'जम्बू' (जामुन) वृक्ष को संबोधित करते हैं। 'जांबूनद' एक विशेष प्रकार का स्वर्ण (सोना) है जो जम्बू नदी में पाया जाता है। श्रीराम सीता की त्वचा की कांति (रंग) की तुलना उस सोने से करते हैं ('जांबूनद सम प्रभा')। वे वृक्ष से कहते हैं 'निःशंक' (बिना किसी डर या संकोच के) बताओ। शायद उन्हें लगता है कि वृक्ष रावण के भय से चुप हो सकता है, इसलिए वे उसे अभय दे रहे हैं कि वह सच बोल सकता है। यह श्रीराम के रक्षक स्वरूप की एक झलक है जो दुख में भी झलकती है।