Srimad Valmiki Ramayana

AYODHYA KANDASARGA: 10SHLOKA: 36
Srimad Valmiki Ramayana - Ayodhya Kanda - Sarga 10

करिष्यामि तव प्रीतिं सुकृतेनापि ते शपे ।
यावदावर्त ते चक्रं तावती मे वसुन्धरा ॥ ॥२-१०-३६॥

Kariṣyāmi tava prītiṃ sukṛtenāpi te śape । Yāvadāvartate cakraṃ tāvatī me vasundharā ॥ ॥2-10-36॥

Translation

I will do what pleases you; I swear to you by my merit. As far as the wheel (of the sun or my chariot) turns, that much is my earth.

हिंदी अनुवाद

मैं तुम्हारा प्रिय करूंगा, मैं अपने पुण्यों (सुकृत) की शपथ लेता हूँ। जहां तक (सूर्य का) चक्र घूमता है (या जहां तक मेरा रथांग चलता है), वहां तक मेरी पृथ्वी है।


English Commentary

After swearing by his life, Dasharatha now swears by his sukṛta (spiritual merit/good deeds). In the Vedic context, risking one's spiritual merit is the ultimate guarantee. He then boasts of his dominion, defining his empire as extending as far as his wheel turns (chakra implies both the chariot wheel of a conqueror and the wheel of sovereignty). He is laying out the vastness of his resources to convince her that he can grant any wish, no matter how extravagant.

हिंदी टीका

जीवन की शपथ के बाद, अब दशरथ अपने 'सुकृत' (पुण्य कर्मों) की शपथ लेते हैं। भारतीय परंपरा में पुण्यों की शपथ लेना अत्यंत गंभीर माना जाता है। इसके बाद वे अपने साम्राज्य के विस्तार का वर्णन करते हैं—'यावदावर्तते चक्रं' (जहाँ तक पहिया घूमता है)। यह एक चक्रवर्ती सम्राट की परिभाषा है। वे यह सब इसलिए कह रहे हैं ताकि कैकेयी को लगे कि दुनिया की कोई भी वस्तु उसके लिए अप्राप्य नहीं है। वे भौतिक और आध्यात्मिक दोनों संपत्तियों को दांव पर लगा रहे हैं।