Srimad Valmiki Ramayana

शिथिलां वलितां वृद्धां जरापाण्डरमूर्द्धजाम् ।
सततं वेपमानाङ्गी प्रवाते कदली यथा ॥ ॥२-११७-१६॥
Śithilāṃ valitāṃ vṛddhāṃ jarāpāṇḍaramūrddhajām । Satataṃ vepamānāṅgī pravāte kadalī yathā ॥ ॥2-117-16॥
Translation
(Anasuya appeared) frail, wrinkled, aged, with hair turned white from old age. Her body was constantly trembling like a plantain (banana) leaf in the wind.
हिंदी अनुवाद
(अनसूया) शिथिल अंगों वाली, झुर्रियों से युक्त, वृद्ध और बुढ़ापे के कारण श्वेत बालों वाली थीं। उनका शरीर निरंतर वैसे ही कांप रहा था जैसे तेज हवा में केले का पत्ता कांपता है।
English Commentary
A vivid, almost graphic depiction of extreme old age (jarā). The physical toll of time and penance is evident: śithilāṃ (slack/frail), valitāṃ (wrinkled), and pāṇḍara-mūrddhajām (white-haired). The simile pravāte kadalī yathā (like a plantain leaf in a strong wind) perfectly captures the constant trembling (vepamānāṅgī) of her frail frame. This fragility highlights the transcendence of her spirit; despite her trembling body, she commands the respect of gods and men.
हिंदी टीका
वाल्मीकि जी यहाँ बुढ़ापे का अत्यंत यथार्थवादी और करुण चित्रण करते हैं। अनसूया का शरीर जर्जर है—'शिथिलां' (ढीला/कमजोर), 'वलितां' (त्वचा में सिकुड़न/झुर्रियां), और 'जरापाण्डरमूर्द्धजाम्' (बुढ़ापे से सफेद बाल)। उपमा 'प्रवाते कदली यथा' (जैसे आंधी में केले का पत्ता) बहुत ही दृश्यमान (visual) है। यह शारीरिक दुर्बलता उनकी आंतरिक तपोबल की शक्ति (जो पिछले श्लोकों में वर्णित थी) के साथ एक तीव्र विरोधाभास (contrast) उत्पन्न करती है। शरीर जीर्ण है, पर आत्मा महान है।