Srimad Valmiki Ramayana

AYODHYA KANDASARGA: 19SHLOKA: 13
Srimad Valmiki Ramayana - Ayodhya Kanda - Sarga 19

एवम् भवतु यास्यन्ति दूताः शीघ्र जवैः हयैः ।
भरतम् मातुल कुलात उपावर्तयितुम् नराः ॥२-१९-१३॥

evam bhavatu yāsyanti dūtāḥ śīghra javaiḥ hayaiḥ |
bharatam mātula kulāt upāvartayitum narāḥ ॥2-19-13॥

Translation

(Kaikeyi said) "Let it be so. Messengers shall go on swift horses to bring Bharata back from his maternal uncle's house."

हिंदी अनुवाद

(कैकेयी ने कहा) "ऐसा ही हो। दूत शीघ्रगामी घोड़ों द्वारा भरत को ननिहाल से वापस लाने के लिए जाएँगे।"


English Commentary

Kaikeyi immediately agrees to Rama's suggestion regarding the messengers. Saying 'Evam bhavatu' (Let it be so), she endorses the plan to recall Bharata. This confirms that her primary focus is securing the throne for her son. She shows no hesitation in taking charge of the logistics, eager to facilitate the transition of power. Her quick agreement contrasts with the heavy emotional atmosphere, showing her business-like attitude towards the exile and succession amidst the family tragedy.

हिंदी टीका

कैकेयी राम के प्रस्ताव को तुरंत स्वीकार कर लेती हैं। 'एवम् भवतु' (ऐसा ही हो) कहकर वह भरत को बुलाने की योजना पर मुहर लगाती हैं। उसे इस बात की जल्दी है कि राम यहाँ से हटें और भरत यहाँ आएँ। यह संवाद दर्शाता है कि अब नियंत्रण पूरी तरह कैकेयी के हाथ में है। वह प्रशासनिक निर्णयों में भी हस्तक्षेप कर रही हैं। उसका ध्यान केवल अपनी योजना के सफल क्रियान्वयन पर है।