Srimad Valmiki Ramayana

AYODHYA KANDASARGA: 26SHLOKA: 28
Srimad Valmiki Ramayana - Ayodhya Kanda - Sarga 26

अहम् च अपि प्रतिज्ञाम् ताम् गुरोह् समनुपालयन् ।
वनम् अद्य एव यास्यामि स्थिरा भव मनस्विनि ॥२-२६-२८॥

Aham ca api pratijñām tām guroḥ samanupālayan |
Vanam adya eva yāsyāmi sthirā bhava manasvini ॥2-26-28॥

Translation

"Fulfilling that vow of my Guru (father), I too shall depart for the forest this very day. O high-minded one! Remain firm."

हिंदी अनुवाद

"मैं भी गुरु (पिता) की उस प्रतिज्ञा का भली-भांति पालन करता हुआ आज ही वन को जाऊंगा। हे मनस्विनी (दृढ़ मन वाली)! तुम धैर्य धारण करो (स्थिर रहो)।"


English Commentary

Rama emphasizes the immediacy of his departure with "adya eva" (this very day), leaving no room for negotiation regarding the timeline. By referring to Dasharatha as "Guroḥ," he highlights his dual role as father and spiritual preceptor, making the command to go to the forest inviolable. Addressing Sita as "Manasvini" (one with a strong mind/high-minded woman) is strategic; he is appealing to her strength of character and self-control, asking her to be "sthirā" (steady/firm) rather than succumbing to emotional collapse in the face of this sudden separation.

हिंदी टीका

राम यहाँ निर्णय की अंतिमता (finality) और तत्कालता (immediacy) स्पष्ट करते हैं। 'अद्य एव' (आज ही) शब्द का प्रयोग कर वे किसी भी विलंब की संभावना को समाप्त कर देते हैं। वे दशरथ को 'गुरु' कहते हैं, जो पिता और शिक्षक दोनों का वाचक है, जिससे उनकी आज्ञा का भार और बढ़ जाता है। सीता के लिए 'मनस्विनी' विशेषण का प्रयोग बहुत सूझ-बूझ भरा है। इसका अर्थ है वह स्त्री जिसका मन वश में हो और जो उच्च विचारों वाली हो। राम उन्हें भावुक होकर टूटने के बजाय अपने आत्मबल ('मनस') का प्रयोग करके स्थिर ('स्थिरा भव') रहने का आह्वान कर रहे हैं।