Srimad Valmiki Ramayana

AYODHYA KANDASARGA: 26SHLOKA: 37
Srimad Valmiki Ramayana - Ayodhya Kanda - Sarga 26

सा त्वम् वसेह कल्याणि राज्ञः समनुवर्तिनी ।
भरतस्य रता धर्मे सत्यव्रतपरायणा ॥२-२६-३७॥

Sā tvam vaseha kalyāṇi rājñaḥ samanuvartinī |
Bharatasya ratā dharme satyavrataparāyaṇā ॥2-26-37॥

Translation

"Therefore, O auspicious one, dwell here, acting in conformity with King Bharata, devoted to Dharma and intent on truthful vows."

हिंदी अनुवाद

"इसलिए हे कल्याणी! तुम धर्म में लीन और सत्य-व्रत का पालन करती हुई, राजा भरत के अनुकूल (आज्ञाकारी) बनकर यहीं (अयोध्या में) निवास करो।"


English Commentary

Rama summarizes his instructions with a final directive. The command is explicit: "vasa iha" (dwell here). He reiterates the condition of her stay: she must be "samanuvartinī" (following/compliant) to King Bharata. By combining political compliance with spiritual adherence ('ratā dharme' - devoted to Dharma), Rama outlines a survival strategy for Sita. She is to live a quiet, pious life within the palace, submitting to the new King's authority while waiting for Rama's return.

हिंदी टीका

राम अपने उपदेश का निष्कर्ष निकालते हैं। उनका निर्णय स्पष्ट है: 'वसेह' (वस + इह) अर्थात 'यहीं रहो'। शर्तें भी साफ हैं: 'राज्ञः समनुवर्तिनी' (राजा का अनुसरण करने वाली बनकर)। राम सीता को धर्म और सत्य का सहारा लेने को कहते हैं, क्योंकि वही अब उनके रक्षक होंगे। यह श्लोक राम के निर्देशों का सारांश है—अयोध्या में रहना है, तपस्वी की तरह जीना है, और नई सत्ता (भरत) के साथ टकराव नहीं करना है।