Srimad Valmiki Ramayana

AYODHYA KANDASARGA: 8SHLOKA: 17
Srimad Valmiki Ramayana - Ayodhya Kanda - Sarga 8

सा त्वमभ्युदये प्राप्ते वर्तमाने च मन्थरे ।
भविष्यति च क्ल्याणे किमर्थं परितप्यसे ॥२-८-१७॥

Sā tvamabhyudaye prāpte vartamāne ca Manthare |
Bhaviṣyati ca kalyāṇe kimarthaṃ paritapyase ॥2-8-17॥

Translation

O Manthara, when such prosperity has arrived and future welfare is also certain, for what reason are you grieving?

हिंदी अनुवाद

हे मंथरा! जब ऐसा अभ्युदय (उन्नति का अवसर) प्राप्त हुआ है और भविष्य में भी कल्याण ही होने वाला है, तो तुम किसलिए जल-भुन रही हो?


English Commentary

Kaikeyi is trying to reason with Manthara. 'Abhyudaya' refers to prosperity or festivity. Kaikeyi views the present as a celebration and the future as 'kalyāṇa' (auspicious). She considers Manthara’s perspective to be entirely negative and baseless. This verse highlights the sharp contrast where all of Ayodhya and the royal family are celebrating, while Manthara alone is drowning in darkness and conspiracy.

हिंदी टीका

कैकेयी मंथरा को समझाने की कोशिश कर रही है। 'अभ्युदय' का अर्थ है उन्नति या उत्सव। कैकेयी वर्तमान को उत्सव के रूप में और भविष्य को 'कल्याण' (मंगलमय) के रूप में देख रही है। वह मंथरा के दृष्टिकोण को पूरी तरह से नकारात्मक और आधारहीन मानती है। यह श्लोक उस विरोधाभास को उजागर करता है जहाँ एक तरफ पूरा अयोध्या और राजपरिवार उत्सव मना रहा है, वहीं दूसरी तरफ मंथरा अकेले अंधकार और षड्यंत्र में डूबी हुई है।