Srimad Valmiki Ramayana

AYODHYA KANDASARGA: 85SHLOKA: 6
Srimad Valmiki Ramayana - Ayodhya Kanda - Sarga 85

दाशाः तु अनुगमिष्यन्ति धन्विनः सुसमाहिताः ।
अहम् च अनुगमिष्यामि राज पुत्र महा यशः ॥ ॥२-८५-६॥

dāśāḥ tu anugamiṣyanti dhanvinaḥ susamāhitāḥ । aham ca anugamiṣyāmi rāja putra mahā yaśaḥ ॥ ॥2-85-6॥

Translation

"My fishermen/boatmen, armed with bows and very attentive, shall follow/accompany you. And I myself shall follow you, O Prince of great renown."

हिंदी अनुवाद

"हे महायशस्वी राजकुमार! मेरे धनुर्धारी केवट (दाश) सावधान होकर आपके साथ चलेंगे और मैं स्वयं भी आपके पीछे-पीछे चलूँगा।"


English Commentary

Guha offers a personal escort and a security detail. He pledges his "dāśāḥ" (kinsmen/boatmen), describing them as "dhanvinaḥ" (archers) and "susamāhitāḥ" (alert/steadfast). This indicates that the passage is not just physically difficult but potentially dangerous. Guha’s promise to go himself ("aham ca") underscores his personal commitment to Bharata’s safety. Addressing Bharata as "mahā yaśaḥ" (of great fame/glory) acknowledges that Bharata’s journey to bring Rama back has added a new, spiritual dimension to his royal fame.

हिंदी टीका

गुह केवल रास्ता नहीं बताते, बल्कि सुरक्षा का आश्वासन भी देते हैं। 'धन्विनः' (धनुष धारण करने वाले) और 'सुसमाहिताः' (अत्यंत सावधान/एकाग्रचित्त) विशेषण बताते हैं कि गुह के सैनिक (दाश) कुशल योद्धा भी हैं। गुह जानते हैं कि जंगल में खतरे हो सकते हैं। वे कहते हैं 'अहम् च अनुगमिष्यामि'—मैं स्वयं भी चलूँगा। यह एक राजा द्वारा दूसरे राजा को दी गई सर्वोच्च सुरक्षा गारंटी है। 'महा यशः' कहकर वे भरत के उस यश को स्वीकारते हैं जो भ्रातृ-प्रेम के कारण और अधिक बढ़ गया है।