Srimad Valmiki Ramayana

पद्मनाभ महानाभौ दुन्दुनाभ स्वनाभकौ ।
ज्योतिषम् शकुनम् चैव नैराश्य विमलौ उभौ ॥ ॥१-२८-६॥
Padmanābha mahānābhau dundunābha svanābhakau |
Jyotiṣam śakunam caiva nairāśya vimalau ubhau ॥1-28-6॥
Translation
Padmanabha, Mahanabha, Dundunabha, Svanabha, Jyotisha, Shakuna, Nairashya, and Vimala.
हिंदी अनुवाद
पद्मनाभ, महानाभ, दुन्दुनाभ, स्वनाभ, ज्योतिष, शकुन, नैराश्य और विमल (नामक संहार अस्त्र)।
English Commentary
Several names here end in 'nabha' (navel), reiterating the concept of a central hub of power or origin. Padmanabha links these forces to the preservation aspect of the divine (Vishnu). Jyotisha (luminous) and Vimala (pure/spotless) indicate that these withdrawal mechanisms operate through clarity and illumination, dispelling the 'fog' or 'heat' of war. Nairashya is particularly interesting; while it usually means despair, in this yogic context, it refers to the cessation of desire or the 'voiding' of the aggressive intent, which effectively neutralizes a weapon fueled by intent.
हिंदी टीका
यहाँ 'नाभ' (नाभि) से अंत होने वाले कई नाम हैं, जो शक्ति के केंद्रीय स्रोत का प्रतीक हैं। 'पद्मनाभ' भगवान विष्णु का भी एक नाम है, जो पालन और संरक्षण से जुड़ा है। 'ज्योतिष' और 'विमल' (निर्मल) प्रकाश और शुद्धता का संकेत देते हैं। 'नैराश्य' यहाँ नकारात्मक अर्थ में नहीं, बल्कि 'आशा/तृष्णा से मुक्ति' या निस्पृहता के अर्थ में है, जो अस्त्रों के क्रोध को शांत करने के लिए आवश्यक मानसिक स्थिति है। ये शक्तियाँ अंधकार और विनाश को प्रकाश और पवित्रता से काटती हैं।