Srimad Valmiki Ramayana

कंबलानाम् च मुख्यानाम् क्षौमान् कोटि अंबराणि च ।
हस्ति अश्व रथ पादातम् दिव्य रूपम् स्वलंकृतम् ॥ ॥१-७४-४॥
Kambalānām ca mukhyānām kṣaumān koṭi ambarāṇi ca |
Hasti aśva ratha pādātam divya rūpam svalankṛtam ॥1-74-4॥
Translation
(He gave) excellent blankets, silks, and millions of cotton garments. He also gifted elephants, horses, chariots, and infantry, all divinely beautiful and well-adorned.
हिंदी अनुवाद
(उन्होंने) श्रेष्ठ कम्बल, रेशमी वस्त्र और करोड़ों की संख्या में साधारण वस्त्र दिए। साथ ही दिव्य रूप वाले और अच्छे से सजाए गए हाथी, घोड़े, रथ और पैदल सेना भी दी।
English Commentary
The inventory of gifts expands to include textiles and military assets. "Kshauma" refers to fine silks or linen, indicating high luxury. The phrase "Koti ambarani" (crores/millions of garments) emphasizes abundance. Interestingly, Janaka also gifts a retinue of elephants, horses, chariots, and foot soldiers. This military escort serves a dual purpose: it acts as a royal guard for the princesses during the journey and stands as a symbol of the strength added to Ayodhya through this alliance.
हिंदी टीका
यहाँ उपहारों की विविधता का वर्णन है। 'क्षौमान्' (रेशमी/सन के वस्त्र) और 'कम्बल' उस समय की वस्त्र-समृद्धि बताते हैं। जनक ने न केवल विलासिता की वस्तुएं दीं, बल्कि 'चतुरंगिनी सेना' (हाथी, घोड़े, रथ, पैदल) का एक हिस्सा भी उपहार में दिया। यह सुरक्षा की दृष्टि से महत्वपूर्ण था। जनक जानते थे कि अयोध्या का मार्ग लंबा है और उनकी पुत्रियां अब रघुकुल की वधुएं हैं, इसलिए उनकी शान और सुरक्षा के लिए सजाए गए ('स्वलंकृतम्') सैन्य बल का साथ होना आवश्यक था।