Srimad Valmiki Ramayana

KISHKINDHA KANDASARGA: 16SHLOKA: 15
Srimad Valmiki Ramayana - Kishkindha Kanda - Sarga 16

स ददर्श ततः श्रीमान् सुग्रीवम् हेम पिङ्गलम् ।
सुसंवीतम् अवष्टब्धम् दीप्यमानम् इव अनलम् ॥ ॥४-१६-१५॥

sa dadarśa tataḥ śrīmān sugrīvam hema piṅgalam । susaṃvītam avaṣṭabdham dīpyamānam iva analam ॥ ॥4-16-15॥

Translation

Then the glorious Vali saw Sugriva, of golden-yellow hue, who was girded well (ready for battle), standing firmly, and blazing like a fire.

हिंदी अनुवाद

तब श्रीमान (कांतिमान) वाली ने सुन्हरे-पीले रंग (हेम पिंगल) वाले सुग्रीव को देखा, जो अच्छी तरह कसकर तैयार था, दृढ़ता से खड़ा था और अग्नि के समान प्रज्वलित हो रहा था।


English Commentary

Vali spots Sugriva, but the visual cues have changed. Sugriva is described as hema piṅgalam (golden-yellow) and dīpyamānam iva analam (blazing like fire). Unlike the fleeing fugitive of the past, he is now avaṣṭabdham (standing firm/supported). This firmness comes from his alliance with Rama. The visual of Sugriva glowing with confidence contrasts sharply with Vali’s expectation of a scared weakling, hinting at the divine backing Sugriva now possesses.

हिंदी टीका

यहाँ सुग्रीव का रूपांतरण (transformation) दर्शनीय है। जो सुग्रीव पहले डरकर भागा था, वह अब 'अवष्टब्धम्' (दृढ़ता से/स्तंभित होकर) खड़ा है। 'दीप्यमानम् इव अनलम्'—वह अग्नि की तरह दहक रहा है। यह तेज उसे राम के आश्वासन से मिला है। वाली सुग्रीव के इस नए रूप को देखता है—'हेम पिङ्गलम्' (स्वर्ण जैसी आभा वाला)। यह दृश्य वाली को चौंकाने वाला होना चाहिए था, क्योंकि सुग्रीव की शारीरिक भाषा (body language) अब पराजित व्यक्ति वाली नहीं, बल्कि विजेता वाली है।