Srimad Valmiki Ramayana

KISHKINDHA KANDASARGA: 2SHLOKA: 1
Srimad Valmiki Ramayana - Kishkindha Kanda - Sarga 2

तौ तु दृष्ट्वा महात्मानौ भ्रातरौ राम लक्ष्मणौ ।
वर आयुध धरौ वीरौ सुग्रीवः श्ङ्कितोऽभवत् ॥४-२-१॥

Tau tu dṛṣṭvā mahātmānau bhrātarau rāma lakṣmaṇau |
Vara āyudha dharau vīrau sugrīvaḥ śṅkito'bhavat ॥4-2-1॥

Translation

Seeing those two great-souled brothers, Rama and Lakshmana, who were heroes bearing excellent weapons, Sugriva became suspicious.

हिंदी अनुवाद

श्रेष्ठ आयुध (हथियार) धारण किए हुए, उन दोनों महात्मा वीर भाइयों राम और लक्ष्मण को देखकर सुग्रीव शंकित हो गया।


English Commentary

This verse opens the second Sarga, reiterating the cause of Sugriva's distress. The key phrase is vara ayudha dharau (bearing excellent weapons). While their attire might be that of ascetics, their weaponry marks them as warriors (virau). This dichotomy confuses and alarms Sugriva. His suspicion (shankita) is rooted in the fear that they are assassins disguised as hermits, sent by his brother Vali. The juxtaposition of Mahatmanau (noble souls) with Sugriva's suspicion creates dramatic irony—the audience knows these are the saviors, but to Sugriva, they appear as potential executioners.

हिंदी टीका

सर्ग २ का प्रारंभ सुग्रीव की शंका के साथ होता है। यहाँ राम और लक्ष्मण के हथियारों ('वर आयुध धरौ') पर विशेष जोर दिया गया है। तपस्वियों के वेश में होने के बावजूद, उनके पास धनुष-बाण और तलवारें हैं, जो सुग्रीव के संदेह का मुख्य कारण हैं। एक तपस्वी हथियार क्यों रखेगा? सुग्रीव को लगता है कि ये बालि द्वारा भेजे गए गुप्तचर या हत्यारे हैं जो तपस्वी का वेश बनाकर आए हैं। 'शंकितोऽभवत्' (शंकित हो गया) का प्रयोग यह बताता है कि सुग्रीव अभी भी स्थिति का विश्लेषण कर रहा है, वह पूरी तरह भागा नहीं है, लेकिन उसका मन अविश्वास से भरा है।