Srimad Valmiki Ramayana

यदि अप्रियम् किंचिद् असंप्रधार्य कृतम् मया स्यात् तव दीर्घ बाहो ।
क्षमस्व मे तत् हरि वम्श नाथ व्रजामि मूर्ध्ना तव वीर पादौ ॥ ॥४-२०-२५॥
yadi apriyam kiṃcid asaṃpradhārya kṛtam mayā syāt tava dīrgha bāho । kṣamasva me tat hari vamśa nātha vrajāmi mūrdhnā tava vīra pādau ॥ ॥4-20-25॥
Translation
O long-armed one! O Lord of the Vanara race! If I have unknowingly done anything displeasing to you without reflection, please forgive me for that. O Hero, I bow down touching your feet with my head.
हिंदी अनुवाद
हे दीर्घबाहु! हे वानर वंश के स्वामी! यदि मैंने बिना सोचे-समझे कभी आपका कुछ अप्रिय किया हो, तो मुझे क्षमा कर दें। हे वीर! मैं अपना मस्तक आपके चरणों में रखकर प्रणाम करती हूँ।
English Commentary
This verse is a quintessential example of Pativrata Dharma in Indian culture. Even though Vali had ignored Tara’s wise counsel (to avoid fighting Sugriva), Tara is the one asking for forgiveness in his final moments. She wants to ensure that her husband departs with no residual resentment or anger in his heart. The word asampradharya (without full reflection) highlights her humility, taking blame for any unintentional offense. By placing her head at his feet, she seeks final closure and blessings, demonstrating her wavering devotion and desire for his spiritual peace.
हिंदी टीका
यह श्लोक भारतीय संस्कृति में 'पतिव्रता धर्म' का उत्कृष्ट उदाहरण है। यद्यपि वाली ने तारा की बुद्धिमत्तापूर्ण सलाह (सुग्रीव से युद्ध न करने की) की अवहेलना की थी, फिर भी अंतिम समय में तारा स्वयं क्षमा मांग रही हैं। वह यह सुनिश्चित करना चाहती हैं कि उनके पति के मन में जाते समय कोई भी द्वेष या क्रोध शेष न रहे। 'असंप्रधार्य' शब्द महत्वपूर्ण है, जिसका अर्थ है 'बिना विचार किए'। यह उनकी विनम्रता को दर्शाता है। वह वाली के चरणों में सिर रखकर अंतिम विदाई और आशीर्वाद मांग रही हैं, जो उनके अटूट प्रेम और समर्पण का प्रतीक है।