Srimad Valmiki Ramayana

KISHKINDHA KANDASARGA: 22SHLOKA: 16
Srimad Valmiki Ramayana - Kishkindha Kanda - Sarga 22

इमाम् च मालाम् आधत्स्व दिव्याम् सुग्रीव कांचनीम् ।
उदारा श्रीः स्थिता हि अस्याम् संप्रजह्यात् मृते मयि ॥ ॥४-२२-१६॥

imām ca mālāmt ādhatsva divyām sugrīva kāñcanīm । udārā śrīḥ sthitā hi asyām saṃprajahyāt mṛte mayi ॥ ॥4-22-16॥

Translation

O Sugriva! Put on this divine golden garland. For once I am dead, its glorious luster (Shri) will depart from it (so take it while I am still alive).

हिंदी अनुवाद

हे सुग्रीव! इस दिव्य स्वर्णमाला को धारण करो। मेरे मरने पर इसकी उदार (दिव्य) श्री (कांति/शक्ति) इसे त्याग देगी (अतः मेरे जीवित रहते ही इसे ले लो)।


English Commentary

This is the transfer of the Indramala, the celestial symbol of Vanara kingship. Given to Vali by Indra, this garland possessed life-preserving qualities. Vali instructs Sugriva to wear it while he (Vali) is still breathing, as the garland loses its divine Shri (luster/power) upon the owner's death. This act legitimizes Sugriva's succession. Having handed over his kingdom, son, and wife (as advisor), Vali now hands over his divine protection.

हिंदी टीका

यह 'इन्द्रमाला' का हस्तांतरण है, जो वानर राजसत्ता का प्रतीक (Regalia) है। यह माला इंद्र ने वाली को दी थी और इसमें प्राणों की रक्षा करने की शक्ति थी। वाली सुग्रीव को इसे अपने जीवित रहते ही पहनने को कहते हैं, क्योंकि मृत्यु के बाद माला अपना दिव्य प्रभाव ('श्री') खो देगी। यह कृत्य सुग्रीव के राजा बनने की वैधता (legitimacy) को सिद्ध करता है। वाली ने अपना राज्य, पुत्र और पत्नी के बाद अब अपनी दैवीय सुरक्षा भी सुग्रीव को सौंप दी।