Srimad Valmiki Ramayana

KISHKINDHA KANDASARGA: 3SHLOKA: 38
Srimad Valmiki Ramayana - Kishkindha Kanda - Sarga 3

यथा ब्रवीषि हनुमान् सुग्रीव वचनाद् इह ।
तत् तथा हि करिष्यावो वचनात् तव सत्तम ॥ ॥४-३-३८॥

Yathā bravīṣi hanumān sugrīva vacanād iha । Tat tathā hi kariṣyāvo vacanāt tava sattama ॥ ॥4-3-38॥

Translation

O best among the virtuous, Hanuman! As you speak here under Sugriva's instructions, we shall indeed act accordingly based on your words.

हिंदी अनुवाद

हे सत्पुरुषों में श्रेष्ठ हनुमान! सुग्रीव के कथनानुसार तुम जो कह रहे हो, तुम्हारे वचनों के आधार पर हम वैसा ही करेंगे।


English Commentary

Lakshmana expresses total confidence in Hanuman here. He affirms that they will proceed exactly as Hanuman suggests. It is a massive triumph for a forest-dwelling stranger (Hanuman) to win the trust of Rama and Lakshmana in their very first encounter. The phrase 'tava vacanāt' (on your word) is significant—Lakshmana indicates that the decision to ally with Sugriva is now based on Hanuman's mediation. This verse exemplifies how a truthful and loyal servant can achieve great things for their master. Hanuman has successfully built the bridge between Rama and Sugriva.

हिंदी टीका

लक्ष्मण यहाँ हनुमान पर पूर्ण विश्वास व्यक्त करते हैं। वे कहते हैं कि हम वैसा ही करेंगे जैसा तुम कहोगे। यह एक अपरिचित वनवासी (हनुमान) के लिए बहुत बड़ी विजय है कि वह पहली ही मुलाकात में राम और लक्ष्मण का विश्वास जीत पाए। 'तव वचनात्' (तुम्हारे कहने से) का विशेष महत्व है—लक्ष्मण यह संकेत दे रहे हैं कि सुग्रीव से मित्रता का निर्णय अब हनुमान की मध्यस्थता पर आधारित है। यह श्लोक दर्शाता है कि एक सच्चा और निष्ठावान सेवक अपने स्वामी के लिए कितना बड़ा कार्य कर सकता है। हनुमान ने राम और सुग्रीव के बीच सेतु का निर्माण कर दिया है।