Srimad Valmiki Ramayana

KISHKINDHA KANDASARGA: 35SHLOKA: 20
Srimad Valmiki Ramayana - Kishkindha Kanda - Sarga 35

ताम् च प्रतीकमाणो अयम् विक्रांतान् सुमहा बलान् ।
राघवस्य अर्थ सिद्धि अर्थम् न निर्याति हरि ईश्वरः ॥ ॥४-३५-२०॥

Tāṃ ca pratīkṣamāṇo ayam vikrāntān sumahā balān |
Rāghavasya artha siddhi artham na niryāti hari īśvaraḥ ॥4-35-20॥

Translation

Waiting for those mighty and valiant Vanaras to arrive for the sake of accomplishing Raghava's mission, the Lord of Monkeys (Sugriva) has not yet set out.

हिंदी अनुवाद

श्रीराम के कार्य की सिद्धि के लिए, वानरराज सुग्रीव उन महाबली और पराक्रमी वानरों की प्रतीक्षा कर रहे हैं, इसी कारण वे अभी बाहर नहीं निकल रहे हैं।


English Commentary

Tara employs tactical diplomacy here. She reframes Sugriva’s delay not as negligence, but as strategic preparation. She assures Lakshmana that Sugriva is waiting for the main reinforcements—the mighty Vanara warriors—because a casual force is insufficient to defeat Ravana. By stating that Sugriva is holding back specifically 'for the sake of Raghava’s mission,' she aligns Sugriva’s inactivity with Rama’s ultimate goal, attempting to diffuse Lakshmana’s anger by showing they are on the same side.

हिंदी टीका

तारा यहाँ कूटनीति और सत्य का मिश्रण कर रही हैं। वह लक्ष्मण को समझा रही हैं कि सुग्रीव की निष्क्रियता का कारण आलस्य नहीं, बल्कि रणनीति है। रावण जैसे शक्तिशाली शत्रु को हराने के लिए केवल सुग्रीव पर्याप्त नहीं हैं; उन्हें पूरी वानर सेना की आवश्यकता है। इसलिए, वह यह स्पष्ट करती हैं कि सुग्रीव महल के अंदर विलास में नहीं, बल्कि मुख्य सेना के आगमन की प्रतीक्षा में रुके हुए हैं। यह लक्ष्मण के क्रोध को शांत करने का प्रयास है कि विलंब का कारण श्रीराम का ही हित है।