Srimad Valmiki Ramayana

KISHKINDHA KANDASARGA: 40SHLOKA: 28
Srimad Valmiki Ramayana - Kishkindha Kanda - Sarga 40

आम मीन अशनाः चापि किराता द्वीप वासिनः ।
अंतर् जल चरा घोरा नरव्याघ्रा इति स्मृताः ॥४-४०-२८॥

āma mīna aśanāḥ cāpi kirātā dvīpa vāsinḥ । antar jala carā ghorā naravyāghrā iti smṛtāḥ ॥4-40-28॥

Translation

Also search among the island-dwelling Kiratas who eat raw fish, who move within the waters, and are known as fearsome "Tiger-men" (Nara-vyaghras).

हिंदी अनुवाद

कच्ची मछली खाने वाले, द्वीपों पर रहने वाले, पानी के भीतर चलने वाले, 'नरव्याघ्र' (आधे मनुष्य, आधे बाघ) नाम से विख्यात भयानक किरातों के स्थानों में भी ढूँढो।


English Commentary

Sugriva details the habits of the island-dwelling Kiratas (Dvipa-vasinah). They are described as eaters of raw fish (ama-mina-ashanah), indicating a lack of fire or primitive survival skills suited to oceanic life. They are amphibious or expert divers (antar-jala-chara). The term Nara-vyaghra (Men-tigers) is intriguing. It could refer to their ferocity, a totemic practice of wearing tiger skins, or a literal mythological belief in shape-shifters. This description builds an atmosphere of dread and caution. Geographically, this likely points towards the diverse indigenous tribes of the Andaman/Nicobar islands or the Malayan archipelago, portraying them as formidable entities in their aquatic territory.

हिंदी टीका

यह श्लोक समुद्री द्वीपों के निवासियों की जीवनशैली का चित्रण करता है। 'आम मीन अशनाः' (कच्ची मछली खाने वाले) उनकी आदिम आदतों को दर्शाता है। 'अंतर् जल चरा' का अर्थ है कि वे कुशल तैराक हैं या पानी में रहने के अभ्यस्त हैं। सबसे महत्वपूर्ण शब्द 'नरव्याघ्रा' (मनुष्य-बाघ) है। यह किसी विशेष जनजाति का नाम हो सकता है जो बाघ की खाल पहनते हों, या यह एक पौराणिक जीव (were-tiger) का संदर्भ हो सकता है। यह क्षेत्र संभवतः अंडAMAN-निकोबार या दक्षिण-पूर्व एशिया के द्वीप समूह हैं। सुग्रीव यहाँ खतरे की तीव्रता को बढ़ा रहे हैं—ये शत्रु जमीन और पानी दोनों में माहिर हैं।