Srimad Valmiki Ramayana

KISHKINDHA KANDASARGA: 5SHLOKA: 10
Srimad Valmiki Ramayana - Kishkindha Kanda - Sarga 5

तन् मम एव एष सत्कारो लाभः च एव उत्तमः प्रभो ।
यत् त्वम् इच्छसि सौहार्दम् वानरेण मया सह ॥ ॥४-५-१०॥

Tan mama eva eṣa satkāro lābhaḥ ca eva uttamaḥ prabho । Yat tvam icchasi sauhārdam vānareṇa mayā saha ॥ ॥4-5-10॥

Translation

O Lord, it is indeed an honor for me and my greatest gain that You desire friendship with a Vanara like me.

हिंदी अनुवाद

हे प्रभो! यह तो मेरा ही सम्मान है और मेरा ही परम लाभ है कि आप मुझ जैसे वानर के साथ मित्रता (सौहार्द) करने की इच्छा रखते हैं।


English Commentary

Sugriva displays profound humility and political astuteness here. Even though Rama needs Sugriva's army to find Sita, Sugriva frames the alliance as his own privilege. By contrasting his identity as a "Vanara" (forest dweller) with Rama's noble stature, he acknowledges the disparity in their social standing while celebrating the equality offered by friendship. This lack of arrogance from Sugriva endears him to Rama. It implies that being associated with the righteous Rama is a reward in itself, greater than any kingdom.

हिंदी टीका

सुग्रीव यहाँ अत्यंत विनम्रता का परिचय देते हैं। यद्यपि राम को सीता की खोज के लिए सहायता चाहिए, सुग्रीव इसे राम की आवश्यकता के रूप में नहीं, बल्कि अपने सौभाग्य के रूप में देखते हैं। वह स्वयं को 'वानर' कहकर अपनी जातिगत चंचलता और वनवासी जीवन की ओर संकेत करते हैं, जबकि राम को 'प्रभु' मानते हैं। यह श्लोक भक्त और भगवान, या रक्षक और शरणागत के भाव को प्रकट करता है। सुग्रीव जानते हैं कि राम जैसे महापुरुष का मित्र बनना ही उनके लिए सबसे बड़ी विजय है, चाहे परिणाम कुछ भी हो।