Srimad Valmiki Ramayana

KISHKINDHA KANDASARGA: 5SHLOKA: 9
Srimad Valmiki Ramayana - Kishkindha Kanda - Sarga 5

भवान् धर्म विनीतः च सुतपाः सर्व वत्सलः ।
आख्याता वायुपुत्रेण तत्त्वतो मे भवद् गुणाः ॥ ॥४-५-९॥

Bhavān dharma vinītaḥ ca sutapāḥ sarva vatsalaḥ । Ākhyātā Vāyuputreṇa tattvato me bhavad guṇāḥ ॥ ॥4-5-9॥

Translation

[Sugriva said] You are disciplined in Dharma, a great ascetic, and affectionate to all. The son of Vayu (Hanuman) has truly described your virtues to me.

हिंदी अनुवाद

[सुग्रीव ने कहा] आप धर्म में विनीत, महान तपस्वी और सभी पर स्नेह रखने वाले हैं। वायुपुत्र (हनुमान) ने मुझे आपके गुणों का यथार्थ वर्णन सुनाया है।


English Commentary

Sugriva acknowledges Rama's ethical standing before discussing politics. He highlights three specific traits: Dharma vinītaḥ (humility through righteousness), Sutapāḥ (disciplined austerity), and Sarva vatsalaḥ (compassion for all beings). By citing Hanuman as his source, Sugriva validates Hanuman's role as the trustworthy intermediary. This verse is crucial because it shows that Sugriva seeks an alliance not merely because Rama is a warrior, but because he is a man of high moral caliber, which assures Sugriva of his own safety and fair treatment.

हिंदी टीका

सुग्रीव यहाँ मित्रता का हाथ बढ़ाने से पहले राम के चरित्र की प्रशंसा करते हैं। वे राम के तीन मुख्य गुणों को रेखांकित करते हैं: 'धर्म विनीतः' (मर्यादा और नैतिकता का पालन करने वाले), 'सुतपाः' (तपस्या और संयम रखने वाले), और 'सर्व वत्सलः' (सब प्राणियों से प्रेम करने वाले)। सुग्रीव यह भी स्पष्ट करते हैं कि यह ज्ञान उन्हें हनुमान जी से मिला है, जो एक उत्तम मध्यस्थ की भूमिका निभा रहे हैं। यह श्लोक दर्शाता है कि एक मजबूत गठबंधन केवल शक्ति पर नहीं, बल्कि साझा मूल्यों और चरित्र की श्रेष्ठता पर आधारित होता है।