Srimad Valmiki Ramayana

वानरा यदि वः खेदः प्रनष्टः फल भक्षणात् ।
यदि च एतत् मया श्राव्यम् श्रोतुम् इच्छामि कथताम् ॥ ॥४-५२-२॥
vānarā yadi vaḥ khedaḥ pranaṣṭaḥ phala bhakṣaṇāt । yadi ca etat mayā śrāvyam śrotum icchāmi kathatām ॥ ॥4-52-2॥
Translation
"O Vanaras! If your fatigue has vanished by eating the fruits, and if this (reason for your arrival) is fit to be heard by me, I wish to hear it; please tell me."
हिंदी अनुवाद
"हे वानरों! यदि फल खाने से तुम्हारी थकान मिट गई है, और यदि यह (तुम्हारे आने का कारण) मुझे सुनाने योग्य है, तो मैं सुनना चाहती हूँ; कृपया कहें।"
English Commentary
Swayamprabha displays exquisite grace and respect for protocol. She frames her inquiry with two conditions: first, physical comfort ("Has your fatigue vanished?"), and second, operational security ("Is it fit for me to hear?"). She acknowledges that as emissaries, they might have classified information. By giving them the option to withhold information ('yadi... shravyam'), she actually earns their trust, encouraging them to speak freely.
हिंदी टीका
स्वयंप्रभा का प्रश्न अत्यंत शिष्ट और मर्यादित है। वह पूछती है 'यदि वः खेदः प्रनष्टः' (क्या आपकी थकान मिट गई?) और 'यदि च एतत् मया श्राव्यम्' (यदि यह मेरे सुनने योग्य है)। यह दर्शाता है कि वह उनकी गोपनीयता (Privacy) का सम्मान करती है। वह जानती है कि राजाओं या योद्धाओं के कुछ मिशन गुप्त होते हैं। वह अपनी शक्ति के बल पर उन्हें बाध्य नहीं करती, बल्कि उनकी इच्छा पर निर्भर करती है। यह सात्विक शक्ति का लक्षण है—विनम्रता और संयम।