Srimad Valmiki Ramayana

KISHKINDHA KANDASARGA: 52SHLOKA: 6
Srimad Valmiki Ramayana - Kishkindha Kanda - Sarga 52

वीरः तस्य सखा राज्ञः सुग्रीवो नाम वानरः ।
राजा वानर मुख्यानाम् येन प्रस्थापिता वयम् ॥ ॥४-५२-६॥

vīraḥ tasya sakhā rājñaḥ sugrīvo nāma vānaraḥ । rājā vānara mukhyānām yena prasthāpitā vayam ॥ ॥4-52-6॥

Translation

"The heroic Vanara named Sugriva, the king of the Vanara chiefs, is the friend of that King (Rama). We have been dispatched by him."

हिंदी अनुवाद

"उन राजा (राम) के सखा सुगरीव नामक वीर वानर हैं, जो वानर-प्रधानों के राजा हैं। उन्हीं के द्वारा हम (यहाँ) भेजे गए हैं।"


English Commentary

Hanuman establishes the chain of command. He links Rama to Sugriva, explaining the alliance that legitimizes the Vanaras' involvement in a human conflict. Describing Sugriva as 'Vira' (heroic) and 'Raja' (King) lends prestige to their group. By stating they were 'prasthapita' (dispatched/sent) by him, Hanuman defines their role as emissaries on an official state mission, further ensuring their respectful treatment.

हिंदी टीका

यहाँ दो राजाओं—राम (नर) और सुग्रीव (वानर)—की मित्रता का उल्लेख है। हनुमान जी यह स्पष्ट करते हैं कि वे एक संगठित सेना का हिस्सा हैं, कोई भगोड़े या लुटेरे नहीं। 'येन प्रस्थापिता वयम्' (जिसने हमें भेजा है) कहकर वे अपनी आधिकारिक स्थिति (Official Capacity) बताते हैं। वे सुग्रीव के आदेश से बंधे हुए दूत हैं। इससे तपस्विनी को यह विश्वास हो जाता है कि इनका उद्देश्य व्यक्तिगत लाभ नहीं, बल्कि राज-काज है।