Srimad Valmiki Ramayana

KISHKINDHA KANDASARGA: 58SHLOKA: 17
Srimad Valmiki Ramayana - Kishkindha Kanda - Sarga 58

सूर्य प्रभा इव शैल अग्रे तस्याः कौशेयम् उत्तमम् ।
असिते राक्षसे भाति यथा वा तडित् अंबुदे ॥ ॥४-५८-१७॥

Sūrya prabhā iva śaila agre tasyāḥ kauśeyam uttamam |
Asite rākṣase bhāti yathā vā taḍit ambude ॥4-58-17॥

Translation

Like the sunlight on a mountain peak, her excellent silk garment shone against the dark demon, or like lightning in a cloud.

हिंदी अनुवाद

पर्वत के शिखर पर सूर्य की प्रभा के समान, उस काले राक्षस (रावण) की गोद में उस (सीता) का उत्तम रेशमी पीताम्बर (वस्त्र) बादलों में बिजली के समान चमक रहा था।


English Commentary

A striking visual metaphor contrasting light and darkness. Sita is compared to 'surya prabha' (sunlight) and 'tadit' (lightning), symbolizing purity and energy. Ravana is compared to a mountain peak or a dark cloud ('ambude'). The visual of the yellow silk ('kausheyam') against Ravana's dark skin ('asite') creates a vivid imagery of a storm—foretelling the war that will ensue. Even in abduction, Sita is described as the illuminating force (lightning) trapped within the darkness, not consumed by it.

हिंदी टीका

यह वाल्मीकि की उपमा (Simile) का सुंदर उदाहरण है। यहाँ विरोधाभास (Contrast) का प्रयोग है। रावण का रंग 'असिते' (काला) है और सीता का वस्त्र 'कौशेयम्' (पीला रेशमी) है। काले राक्षस पर पीला वस्त्र ऐसा लग रहा था जैसे काले बादलों ('अंबुदे') में बिजली ('तडित्') चमक रही हो। यह दृश्य सम्पाती की आँखों में बस गया था। यह उपमा न केवल दृश्य को स्पष्ट करती है, बल्कि रावण (अंधकार/बुराई) और सीता (प्रकाश/पवित्रता) के बीच के आध्यात्मिक अंतर को भी दर्शाती है।