Srimad Valmiki Ramayana

KISHKINDHA KANDASARGA: 58SHLOKA: 22
Srimad Valmiki Ramayana - Kishkindha Kanda - Sarga 58

प्राकारेण अर्क वर्णेन महता च समन्विता ।
तस्याम् वसति वैदेही दीना कौशेय वासिनी ॥ ॥४-५८-२२॥

Prākāreṇa arka varṇena mahatā ca samanvitā |
Tasyām vasati vaidehī dīnā kauśeya vāsinī ॥4-58-22॥

Translation

That city is surrounded by a massive wall of the color of the sun (golden). Within that, Vaidehi (Sita) lives in a piteous state, wearing silk garments.

हिंदी अनुवाद

वह नगरी सूर्य के समान रंग (सुनहरे) वाले विशाल परकोटे (चहारदीवारी) से घिरी हुई है। उसी में रेशमी वस्त्र धारण किए हुए दीन-हीन अवस्था में वैदेही (सीता) निवास करती हैं।


English Commentary

The imagery creates a stark contrast between the environment and the captive. Lanka is described as having a 'Mahata Prakarena' (massive defensive wall) that shines like the sun ('Arka varnena'), symbolizing power and impenetrability. Inside this golden fortress sits Sita, described as 'Deena' (wretched/sorrowful). The mention of 'Kausheya' (silk) is a crucial identifier for the search party, distinguishing her from hermits. It underscores that despite being surrounded by the golden riches of Lanka, her condition is one of utter despair.

हिंदी टीका

यहाँ लंका के ऐश्वर्य और सीता की विवशता के बीच का विरोधाभास (Contrast) अत्यंत मार्मिक है। 'अर्क वर्णेन' (सूर्य के रंग जैसा) परकोटा लंका की अभेद्य सुरक्षा और स्वर्णमयी आभा को दर्शाता है। उसके भीतर सीता 'दीना' (दुखी/असहाय) अवस्था में हैं। 'कौशेय वासिनी' (रेशमी वस्त्र पहनने वाली) का उल्लेख पहचान के लिए है, क्योंकि वनवास में सामान्यतः वल्कल पहने जाते थे, किन्तु अपहरण के समय सीता राजसी वस्त्रों में थीं। यह श्लोक सीता की कैद की भौतिक स्थिति का चित्रण करता है।