Srimad Valmiki Ramayana

KISHKINDHA KANDASARGA: 6SHLOKA: 1
Srimad Valmiki Ramayana - Kishkindha Kanda - Sarga 6

पुनरेव अब्रवीत् प्रीतः राघवम् रघुनन्दनम् ।
अयम् आख्याति ते राम सेवकः मन्त्रि सत्तमः ॥ ॥४-६-१॥

Punareva abravīt prītaḥ rāghavam raghunandanam । Ayam ākhyāti te rāma sevakaḥ mantri sattamaḥ ॥ ॥4-6-1॥

Translation

Sugriva, feeling pleased, spoke again to Raghava (descendant of Raghu), the joy of the Raghu clan: "O Rama, this excellent minister and servant of mine has told me the reason for your arrival."

हिंदी अनुवाद

सुग्रीव ने प्रसन्न होकर रघुनंदन राम से पुनः कहा: "हे राम! मेरे इस श्रेष्ठ मंत्री (हनुमान) ने मुझे वह सब बताया है जो आपके यहाँ आने का कारण है।"


English Commentary

This verse sets the stage for the formal alliance between Rama and Sugriva. Sugriva is described as prita (pleased), indicating that his initial fear of Rama and Lakshmana being agents of Vali has vanished thanks to Hanuman's intervention. By referring to Hanuman as mantri sattama (the best of ministers), Sugriva validates Hanuman's diplomatic skills and confirms that he relies on Hanuman's intelligence. It establishes a tone of transparency; Sugriva acknowledges that he has been fully briefed about Rama’s situation, paving the way for a conversation based on mutual understanding rather than suspicion.

हिंदी टीका

यहाँ सुग्रीव और राम के बीच संवाद की भूमिका बांधी जा रही है। हनुमान जी ने पहले ही राम और लक्ष्मण का परिचय सुग्रीव को दे दिया था, जिससे सुग्रीव का भय समाप्त हो गया और वे 'प्रीत:' (प्रसन्न) हो गए। सुग्रीव हनुमान जी को 'मंत्रिसत्तम' (मंत्रियों में श्रेष्ठ) कह कर संबोधित करते हैं, जो दर्शाता है कि उन्हें हनुमान की बुद्धि और निर्णय क्षमता पर पूर्ण विश्वास है। यह श्लोक मित्रता की औपचारिक शुरुआत है, जहाँ सुग्रीव यह स्पष्ट कर रहे हैं कि वे राम की स्थिति और वन में आने के उद्देश्य से अवगत हो चुके हैं। यह पारदर्शिता दोनों के बीच विश्वास की नींव रखती है।