Srimad Valmiki Ramayana

KISHKINDHA KANDASARGA: 8SHLOKA: 26
Srimad Valmiki Ramayana - Kishkindha Kanda - Sarga 8

राम शोक अभिभूतो अहम् शोक आर्तानाम् भवान् गतिः ।
वयस्य इति कृत्वा हि त्वयि अहम् परिदेवये ॥ ॥४-८-२६॥

Rāma śoka abhibhūto aham śoka ārtānām bhavān gatiḥ । Vayasya iti kṛtvā hi tvayi aham paridevaye ॥ ॥4-8-26॥

Translation

O Rama, I am overwhelmed by grief, and You are the refuge of those tormented by sorrow. Considering You my friend, I lament/share my grief with You.

हिंदी अनुवाद

हे राम! मैं शोक से ग्रस्त हूँ और आप शोक-पीड़ितों की गति (सहारा) हैं। आपको अपना मित्र मानकर ही मैं अपने दुःख का विलाप (निवेदन) कर रहा हूँ।


English Commentary

Sugriva transitions from the political aspect of their alliance to the emotional. He identifies Rama's dual role: a powerful warrior and a compassionate refuge for the grieving. By stating 'considering you my friend,' Sugriva justifies his vulnerability. He is essentially saying that he feels safe enough to expose his inner wounds to Rama, which is the foundational step of their deep friendship (Sakhya Bhakti).

हिंदी टीका

सुग्रीव अब अपना हृदय खोलते हैं। वे जानते हैं कि राम केवल योद्धा नहीं, बल्कि 'शोक आर्तानाम् गतिः' (दुखियों का सहारा) हैं। यह भक्ति और सखा भाव का मिश्रण है। जब कोई मित्र पर भरोसा करता है, तभी वह अपनी कमजोरियों को उजागर करता है। सुग्रीव कहते हैं कि वे इसलिए रो रहे हैं या अपनी व्यथा सुना रहे हैं क्योंकि उन्होंने राम को अपना 'वयस्य' (सखा) मान लिया है।