Srimad Valmiki Ramayana

KISHKINDHA KANDASARGA: 8SHLOKA: 39
Srimad Valmiki Ramayana - Kishkindha Kanda - Sarga 8

तद् विनाशे अपि मे दुःखम् प्रमृष्टम् स्यात् अनन्तरम् ।
सुखम् मे जीवितम् चैव तद् विनाश निबन्धनम् ॥ ॥४-८-३९॥

Tad vināśe api me duḥkham pramṛṣṭam syāt anantaram । Sukham me jīvitam caiva tad vināśa nibandhanam ॥ ॥4-8-39॥

Translation

Only upon his destruction will my sorrow be wiped away immediately. My happiness and my very life depend on his death.

हिंदी अनुवाद

उसके विनाश से ही मेरा दुःख तत्काल मिट सकता है। मेरा जीवन और सुख उसके विनाश पर ही आश्रित है।


English Commentary

Sugriva presents a zero-sum game: either Vali dies, or Sugriva’s suffering continues. He is brutally honest about his desire for fratricide, framing it as a necessity for survival rather than mere revenge. By stating that his 'life depends on his death,' he places the burden of action on Rama—to save Sugriva, Rama must kill Vali.

हिंदी टीका

सुग्रीव यहाँ कोई लाग-लपेट नहीं रखते। वे स्पष्ट करते हैं कि अब समझौते की कोई गुंजाइश नहीं है। वाली का वध ही एकमात्र समाधान है। यह सुग्रीव की 'हठ' नहीं, बल्कि 'आवश्यकता' है, क्योंकि जब तक वाली जीवित है, सुग्रीव के प्राण संकट में हैं। यह राजनीति का कठोर सत्य है—शत्रु का पूर्ण विनाश ही सुरक्षा की गारंटी है।