Srimad Valmiki Ramayana

SUNDARA KANDASARGA: 11SHLOKA: 22
Srimad Valmiki Ramayana - Sundar Kanda - Sarga 11

हिरण्मयैः च करकैर् भाजनैः स्फाटिकैर् अपि ।
जाम्बूनदमयैश्चान्याः करकैरभिवम्वृता ॥ ॥५-११-२२॥

hiraṇmayaiḥ ca karakair bhājanaiḥ sphāṭikair api । jāmbūnadamayaiścānyāḥ karakairabhisaṃvṛtā ॥ ॥5-11-22॥

Translation

That place was covered with golden pitchers, crystal vessels, and other pitchers made of Jambunada gold.

हिंदी अनुवाद

वह भूमि सोने के कलशों (करक), स्फटिक (क्रिस्टल) के बर्तनों और जाम्बूनद (विशेष उत्तम स्वर्ण) से बने अन्य पात्रों से ढकी हुई थी।


English Commentary

The text categorizes the drinkware by material: Hiranmaya (golden), Sphatika (crystal/quartz), and Jambunada (gold from the Jambu river). The mention of crystal suggests an appreciation for clarity and the visual appeal of the wine inside. The sheer quantity of these precious vessels strewn about (abhisamvrita - surrounded/covered) reinforces the theme of limitless wealth where gold is as common as clay.

हिंदी टीका

बर्तनों की धातु और सामग्री का वर्णन रावण की अपार संपदा को दर्शाता है। 'करक' का अर्थ है जिसे हाथ में पकड़ा जाए (हत्थे वाला लोटा या जग)। 'स्फटिक' (Quartz/Crystal) के बर्तनों का उल्लेख बताता है कि वे पारदर्शी पात्रों का भी उपयोग करते थे ताकि मदिरा का रंग दिखे। 'जाम्बूनद' सोने की सबसे उत्तम श्रेणी मानी जाती है (जो जम्बू नदी से प्राप्त होता था)। फर्श पर इतने सोने का होना लंका को 'स्वर्ण लंका' सिद्ध करता है।