Srimad Valmiki Ramayana

SUNDARA KANDASARGA: 15SHLOKA: 54
Srimad Valmiki Ramayana - Sundar Kanda - Sarga 15

एवम् सीताम् तदा दृष्ट्वा हृष्टः पवन सम्भवः ।
जगाम मनसा रामम् प्रशशम्स च तम् प्रभुम् ॥५-१५-५४॥

evam sītām tadā dṛṣṭvā hṛṣṭaḥ pavana sambhavaḥ । jagāma manasā rāmam praśaśamsa ca tam prabhum ॥ ॥5-15-54॥

Translation

Thus, seeing Sita then, the Wind-born (Hanuman) was delighted. He went mentally to Rama and praised that Lord.

हिंदी अनुवाद

इस प्रकार उस समय सीता को देखकर पवनपुत्र (हनुमान) हर्षित हुए। वे मन ही मन राम के पास गए और उन प्रभु की प्रशंसा की।


English Commentary

This concludes the 15th Sarga. The relief and joy (hṛṣṭaḥ) of Hanuman are palpable. His mission is technically halfway complete (finding her), but emotionally fulfilled. Interestingly, finding Sita makes him praise Rama. This indicates that seeing Sita’s virtue and beauty validated Rama’s intense grief and efforts. Hanuman 'travels mentally' to Rama, bridging the physical distance with his devotion before he even begins his return journey.

हिंदी टीका

यह १५वें सर्ग का अंतिम श्लोक है। 'हृष्टः' (हर्षित) शब्द हनुमान की सफलता का सूचक है। भौतिक रूप से वे अभी लंका में हैं, लेकिन 'मनसा' (मन से) वे राम के चरणों में पहुँच गए हैं। उन्होंने राम की प्रशंसा क्यों की? क्योंकि सीता को देखकर उन्होंने जाना कि राम का चुनाव कितना उत्तम है और राम का प्रेम कितना सच्चा है। सीता का दर्शन अंततः राम के ही गुणों का दर्शन है।