Srimad Valmiki Ramayana

वराहमृगशार्दूलमहिषाजशिवामुखीः ।
गजोष्ट्र हयपादीश्च निखातशिरसोपराः ।
।
५-१७-१०।। ॥५-१७-१०॥
varāhamṛgaśārdūlamahiṣājaśivāmukhīḥ |
gajoṣṭra hayapādīśca nikhātaśirasoparāḥ ॥5-17-10॥
Translation
Some had faces like boars, deer, tigers, buffaloes, goats, or jackals; some had feet like elephants, camels, or horses; and others had their heads sunk into their bodies.
हिंदी अनुवाद
किसी का मुख सुअर, हिरण, बाघ, भैंस, बकरी या सियार जैसा था। किसी के पैर हाथी, ऊंट या घोड़े जैसे थे। और कई ऐसी थीं जिनके सिर धड़ में धंसे हुए थे (गर्दन नहीं थी)।
English Commentary
The imagery becomes theriomorphic (animal-shaped). Valmiki describes hybrids with heads of predators (tigers, jackals) and prey (deer, goats), and feet of beasts of burden (camels, horses). This chimera-like quality makes them unpredictable and terrifying. Nikhātaśirasaḥ (heads buried in shoulders) suggests a hunchback or no-neck deformity, adding to the grotesque variety.
हिंदी टीका
यहाँ 'तिर्यक योनि' (पशु योनि) के मिश्रण का वर्णन है। ये पूर्णतः मानव नहीं हैं। वराह, व्याघ्र, महिष आदि के मुख होना उनकी पाशविक शक्ति और निर्दयता का प्रतीक है। 'निखातशिरसो' (धंसे हुए सिर वाली) एक विचित्र छवि है—बिना गर्दन के सीधे कंधों पर सिर। यह वर्णन उस वातावरण की अस्वाभाविकता को पराकाष्ठा पर ले जाता है।