Srimad Valmiki Ramayana

SUNDARA KANDASARGA: 17SHLOKA: 9
Srimad Valmiki Ramayana - Sundar Kanda - Sarga 17

विकृताः पिङ्गलाः कालीः क्रोधनाः कलहप्रियाः ।
कालायसमहाशूलकूटमुद्गधारिणीः ।

५-१७-९।। ॥५-१७-९॥

vikṛtāḥ piṅgalāḥ kālīḥ krodhanāḥ kalahapriyāḥ |
kālāyasamahāśūlakūṭamudgadhaāriṇīḥ ॥5-17-9॥

Translation

They were deformed, some tawny, some black, wrathful, and fond of quarreling; they held huge spears of black iron, mallets, and clubs.

हिंदी अनुवाद

वे सब विकृत, पिंगल वर्ण की और काले रंग की थीं। वे अत्यंत क्रोधी और कलह-प्रिय (झगड़ालू) थीं। वे काले लोहे के विशाल शूल, कूट (हथोड़े जैसा हथियार) और मुद्गर धारण किए हुए थीं।


English Commentary

The focus shifts from anatomy to temperament and weaponry. Being kalahapriyāḥ (lovers of strife) makes them psychologically tormenting guards. The weapons—huge black iron spikes and hammers—emphasize the threat of physical violence. Sita is imprisoned amidst entities that are physically repulsive, emotionally volatile, and heavily armed.

हिंदी टीका

अब तक केवल शारीरिक बनावट थी, अब उनके स्वभाव और शस्त्रों का वर्णन है। 'कलहप्रियाः' (लड़ाई पसंद करने वाली) और 'क्रोधनाः' (क्रोधी) उनके मानसिक स्तर को दिखाते हैं। उनके हाथों में 'कालायस' (काले लोहे) के भयानक हथियार हैं—शूल, कूट और मुद्गर। यह दर्शाता है कि सीता न केवल कुरूपता से घिरी हैं, बल्कि हिंसा और मृत्यु के साये में हैं।