Srimad Valmiki Ramayana

मित्रमौपयिकं कर्तुं रामः स्थानं परीप्सता ।
वधं चानिच्छता घोरं त्वयासौ पुरुषर्षभः ।
।
५.१९.१८।। ॥५-१९-१८॥
Mitramaupayikaṃ kartuṃ rāmaḥ sthānaṃ parīpsatā |
Vadhaṃ cānicchatā ghoraṃ tvayāsau puruṣarṣabhaḥ ॥5-19-18॥
Translation
"If you wish to preserve your position and do not wish for a terrible death, it is appropriate for you to make friends with that bull among men (Rama)."
हिंदी अनुवाद
"यदि तुम अपना स्थान (राज्य/स्थिति) बनाए रखना चाहते हो (स्थानं परीप्सता) और घोर मृत्यु (घोरं वधं) नहीं चाहते हो, तो तुम्हारे लिए यही उचित (औपयिकं) है कि तुम उस पुरुषश्रेष्ठ (पुरुषर्षभः) राम को अपना मित्र बना लो।"
English Commentary
Sita assumes the role of a wise minister here. She lays out the conditions for Ravana's survival: if he wants to keep his sthāna (kingdom/status) and avoid ghoraṃ vadhaṃ (horrible death), he must seek alliance. The phrase mitramaupayikaṃ kartum (make him a suitable friend) suggests that surrender and return of Sita could lead to an alliance, as Rama is known for forgiving those who seek refuge. By calling Rama Puruṣarṣabha (Bull among men), she emphasizes his alpha status—he is an ally worth having and an enemy to be feared.
हिंदी टीका
सीता यहाँ राजनीति (साम, दाम, दंड, भेद) के तहत 'साम' और 'भय' का मिश्रित प्रयोग कर रही हैं। वे रावण को स्पष्ट करती हैं कि अस्तित्व रक्षा (Survival) का एकमात्र उपाय राम से मित्रता है। 'स्थानं परीप्सता' (जो अपनी गद्दी बचाना चाहता हो) और 'वधं च अनिच्छता' (जो मरना न चाहता हो)—ये दो शर्तें रावण की कमजोर नसें हैं। राम को 'पुरुषर्षभः' (पुरुषों में वृषभ/श्रेष्ठ) कहकर वे उनकी शक्ति का स्मरण कराती हैं। सीता का यह प्रस्ताव रावण के अहंकार को चोट पहुँचाने वाला नहीं, बल्कि उसे बचाने वाला है, यदि वह इसे समझ सके।