Srimad Valmiki Ramayana

SUNDARA KANDASARGA: 2SHLOKA: 16
Srimad Valmiki Ramayana - Sundar Kanda - Sarga 2

काञ्चनेनावृतां रम्यां प्राकारेण महापुरीम् ।
गृहैश्च ग्रहसंकाशैः शारदाम्बुदसन्निभैः ॥ ॥५-२-१६॥

Kāñcanenāvṛtāṃ ramyāṃ prākāreṇa mahāpurīm । Gṛhaiśca grahasaṃkāśaiḥ śāradāmbudasannibhaiḥ ॥ ॥5-2-16॥

Translation

Meaning: He saw that delightful great city surrounded by a golden wall, with houses shining like planets and resembling autumnal clouds.

हिंदी अनुवाद

अर्थ: (हनुमान ने) स्वर्णमय परकोटे (चहारदीवारी) से घिरी हुई उस रमणीय महापुरी को देखा, जहाँ गृह ग्रहों के समान (चमकदार/ऊँचे) और शरद ऋतु के बादलों के समान (श्वेत) थे।


English Commentary

Commentary: The architectural grandeur of Lanka is unveiled. The city is enclosed by a kāñcanena prākāreṇa (golden wall). The residential mansions are compared to graha (planets/heavenly bodies) implying they are luminous and lofty, and to śāradāmbuda (autumn clouds), suggesting they are pristine white and massive. The visual contrast between the golden fortification and the cloud-white mansions creates a striking image of opulence. Valmiki portrays Lanka not just as a fortress, but as a Mahāpurī (great metropolis).

हिंदी टीका

टिप्पणी: यहाँ लंका की वास्तुकला (Architecture) का भव्य चित्रण है। नगर एक 'काञ्चनेन प्राकारेण' (स्वर्ण की दीवार) से घिरा है। घरों की उपमा 'ग्रहसंकाशैः' (ग्रहों की तरह चमकने वाले या ऊँचे) और 'शारदाम्बुदसन्निभैः' (शरद ऋतु के सफेद बादलों जैसे) से दी गई है। यह उपमा भवनों की ऊँचाई, सफेदी और भव्यता को दर्शाती है। सोने की पीली दीवार और उसके भीतर सफेद गगनचुंबी भवन—यह रंग संयोजन लंका की समृद्धि और सौंदर्य को अद्भुत रूप से प्रस्तुत करता है।