Srimad Valmiki Ramayana

SUNDARA KANDASARGA: 32SHLOKA: 1
Srimad Valmiki Ramayana - Sundar Kanda - Sarga 32

ततः शाखान्तरे लीनं दृष्ट्वा चलितमानसा ।
वेष्टितार्जुनवस्त्रं तं विद्युत्सङ्घातपिङ्गलम् ।

५.३२.१।। ॥५-३२-१॥

tataḥ śākhāntare līnaṃ dṛṣṭvā calitamānasā । veṣṭitārjunavastraṃ taṃ vidyutsaṅghātapiṅgalam । । 5.32.1।। ॥5-32-1॥

Translation

"Then, seeing him hidden amongst the branches, wrapped in white garments, and tawny/golden like a cluster of lightning flashes, her mind became agitated/amazed."

हिंदी अनुवाद

"तदनंतर, वृक्ष की डालियों के बीच छिपे हुए, सफेद (अर्जुन) वस्त्र धारण किए हुए और बिजली के समूह की तरह पिंगल (सुनहरे/लाल) वर्ण वाले उस वानर को देखकर सीता जी का मन चकित (चलित) हो गया।"


English Commentary

This verse describes Hanuman's appearance. He is 'pingala' (tawny/golden) and radiates energy like 'vidyut' (lightning). He is not dark or terrifying like the Rakshasas. The 'arjunavastram' (white garment) symbolizes his purity and sattvic nature. However, seeing a monkey in human clothing speaking from a tree naturally caused Sita’s mind to be 'chalitamanasa' (agitated/startled).

हिंदी टीका

यहाँ हनुमान जी के स्वरूप का वर्णन है। वे 'पिङ्गल' (सुनहरे/तांबे जैसे रंग के) हैं और उनकी चमक 'बिजली' (विद्युत) जैसी है। वे काले या डरावने नहीं हैं। 'अर्जुनवस्त्रं' (सफेद वस्त्र) उनकी सात्विकता और पवित्रता का प्रतीक है। फिर भी, एक वानर को मनुष्य के वस्त्रों में और पेड़ पर बात करते देख सीता जी का 'चलितमानसा' (मन विचलित/हैरान) होना स्वाभाविक था।