Srimad Valmiki Ramayana

SUNDARA KANDASARGA: 36SHLOKA: 24
Srimad Valmiki Ramayana - Sundar Kanda - Sarga 36

कच्चिदक्षौहिणीं भीमां भरतो भ्रातृवत्सलः ।
ध्वजिनीं मन्त्रिभिर्गुप्तां प्रेषयिष्यति मत्कृते ।

॥५-३६-२४॥

Kaccidakṣauhiṇīṃ bhīmāṃ bharato bhrātṛvatsalaḥ । Dhvajinīṃ mantribhirguptāṃ preṣayiṣyati matkṛte । ॥5-36-24॥

Translation

Will Bharata, who is affectionate towards his brother, send a formidable Akshauhini army protected by ministers for my sake?

हिंदी अनुवाद

क्या भाई से प्रेम करने वाले (भ्रातृवत्सलः) भरत मेरे लिए मंत्रियों द्वारा सुरक्षित एक विशाल (भीम) अक्षौहिणी सेना भेजेंगे?


English Commentary

Sita visualizes a military solution involving Ayodhya's forces. She rests her hope on Bharata's character, calling him bhrātṛvatsalaḥ (lover of his brother). She specifically mentions an Akshauhini (a massive military formation consisting of chariots, elephants, cavalry, and infantry) protected by ministers. This indicates Sita's understanding of warfare; she realizes that a forest exile's resources might not suffice against Lanka, and thus she hopes for state intervention from Ayodhya to support Rama's cause.

हिंदी टीका

सीता जी अब व्यावहारिक और सैन्य सहायता की ओर मुड़ती हैं। वे जानती हैं कि रावण जैसे शक्तिशाली शत्रु को हराने के लिए विशाल सेना की आवश्यकता है। उन्हें भरत के प्रेम पर विश्वास है, इसलिए वे 'भ्रातृवत्सलः' कहती हैं। 'अक्षौहिणी' सेना की एक विशाल इकाई होती है। सीता जी आशा करती हैं कि भरत अयोध्या की राजसी सेना (ध्वजिनीं) भेजकर राम की सहायता करेंगे। यह श्लोक दिखाता है कि सीता जी केवल दैवीय चमत्कार की नहीं, बल्कि ठोस सैन्य रणनीति की भी अपेक्षा कर रही हैं।