Srimad Valmiki Ramayana

SUNDARA KANDASARGA: 36SHLOKA: 39
Srimad Valmiki Ramayana - Sundar Kanda - Sarga 36

यथा सुनयनं वल्गु बिम्बोष्ठं चारुकुण्डलम् ।
मुखं द्रक्ष्यसि रामस्य पूर्णचन्द्रमिवोदितम् ।

॥५-३६-३९॥

Yathā sunayanaṃ valgu bimboṣṭhaṃ cārukuṇḍalam । Mukhaṃ drakṣyasi rāmasya pūrṇacandramivoditam । 。 ॥5-36-39॥

Translation

(I swear that) you will see Rama's face, with beautiful eyes, lovely, lips like Bimba fruit, and charming earrings, rising like the full moon.

हिंदी अनुवाद

(मैं शपथ लेता हूँ कि) आप शीघ्र ही राम का वह मुख देखेंगी जिसके नेत्र सुंदर हैं (सुनयनं), जो मनोहर (वल्गु) है, जिसके होंठ बिम्बफल के समान लाल हैं (बिम्बोष्ठं), कानों में सुंदर कुंडल हैं, और जो उदित हुए पूर्ण चंद्रमा के समान (पूर्णचन्द्रमिवोदितम्) है।


English Commentary

Hanuman paints a visual portrait of the reunion to comfort Sita. He describes Rama's face with classical standards of beauty: sunayanaṃ (beautiful eyes), bimboṣṭhaṃ (red lips), and cārukuṇḍalam (adorned with earrings). Comparing his face to the rising full moon (pūrṇacandram iva uditam) suggests that seeing him will dispel the darkness of her sorrow. This description is meant to help Sita visualize the end of her ordeal.

हिंदी टीका

हनुमान जी जानते हैं कि सीता जी की आँखों को किसकी प्यास है। वे राम के मुख का नख-शिख वर्णन करते हैं। 'बिम्बोष्ठं' (लाल होंठ) और 'चारुकुण्डलम्' (सुंदर कुंडल) जैसे विशेषण राम के राजसी और कोमल दोनों रूपों को दर्शाते हैं। 'पूर्णचन्द्रमिवोदितम्'—शोक की अंधकारमयी रात्रि के बाद राम का मुख पूर्णिमा के चाँद की तरह उदित होगा। यह सीता के मन में मिलन की सुखद कल्पना को जागृत करता है।