Srimad Valmiki Ramayana

SUNDARA KANDASARGA: 38SHLOKA: 33
Srimad Valmiki Ramayana - Sundar Kanda - Sarga 38

स पित्रा च परित्यक्तः सुरैश्च समहर्षिभिः ।
त्रील्लोकान् संपरिक्रम्य तमेव शरणं गतः ।

॥५-३८-३३॥

sa pitrā ca parityaktaḥ suraiśca samaharṣibhiḥ । trīllokān saṃparikramya tameva śaraṇaṃ gataḥ । ॥5-38-33॥

Translation

"Abandoned by his father, the gods, and the great sages, and having traversed the three worlds, he finally sought refuge in Him (Rama) alone."

हिंदी अनुवाद

"पिता (इंद्र), देवताओं और महर्षियों द्वारा भी त्याग दिए जाने पर, वह तीनों लोकों का चक्कर लगाकर अंततः उन्हीं (राम) की शरण में आया।"


English Commentary

This verse encapsulates the philosophy of 'Sharanagati' (total surrender). Even Indra, Jayanta's father, abandoned him ('parityaktah') out of fear of Rama's power. Gods and sages turned him away. Having exhausted all worldly and divine options, Jayanta realized that salvation lies only with the one who dispensed the punishment. 'Tameva sharanam gatah' (went to Him alone for refuge) signifies the ultimate truth: there is no shelter from God except God himself.

हिंदी टीका

यह श्लोक 'शरणागति' (समर्पण) सिद्धांत का सार है। जयंत के पिता इंद्र भी राम के भय से अपने पुत्र की रक्षा न कर सके। देवताओं और ऋषियों ने भी उसे दुत्कार दिया क्योंकि राम का विरोध करने का साहस किसी में नहीं था। जब सारे दरवाजे बंद हो गए, तब उसे समझ आया कि मुक्ति केवल उसी के पास है जिसने दंड दिया है। 'तमेव शरणं गतः' (उसी की शरण में गया) - यह जीवात्मा की यात्रा है जो संसार में भटकने के बाद अंततः ईश्वर के चरणों में लौटती है।