Srimad Valmiki Ramayana

यथा तं पुरुषव्याघ्रं गात्रैः शोकाभिकर्शितैः ।
संस्पृशेयं सकामा ऽहं तथा कुरु दयां मयि ।
।
५.४०.३।। ॥५-४०-३॥
yathā taṃ puruṣavyāghraṃ gātraiḥ śokābhikarśitaiḥ |
saṃspṛśeyaṃ sakāmā 'haṃ tathā kuru dayāṃ mayi ॥5-40-3॥
Translation
Show compassion towards me in such a way that I, fulfilling my desire, may touch that tiger among men (Rama) with my limbs emaciated by grief.
हिंदी अनुवाद
तुम मुझ पर ऐसी दया करो जिससे मैं अपनी इन शोक से दुर्बल हुई देह से उन पुरुषसिंह (श्रीराम) का स्पर्श कर सकूँ; मेरी यही अभिलाषा है।
English Commentary
Sita expresses the urgency of her physical reunion with Rama. The phrase śokābhikarśitaiḥ (emaciated by grief) serves as a poignant reminder of the physical toll her separation and captivity have taken; she is fading away. By asking Hanuman to show mercy (kuru dayāṃ), she empowers him, acknowledging his capacity to facilitate her rescue. Calling Rama puruṣavyāghraṃ (tiger among men) juxtaposes her frailty with Rama's latent power, implicitly asking Hanuman to awaken that power for her rescue. The desire to "touch" implies that mere messaging is no longer sufficient; the reality of her suffering requires the tangible presence of her husband. It is a plea for immediate action over mere consolation.
हिंदी टीका
इस श्लोक में सीता जी की विरह व्यथा और राम से मिलन की तीव्र उत्कंठा व्यक्त हुई है। वे हनुमान जी से 'दया' की याचना करती हैं, जो एक भक्त और दूत के बीच के आत्मीय सम्बन्ध को दर्शाता है। 'शोकाभिकर्शितैः' शब्द उनके शारीरिक कष्ट को रेखांकित करता है—वे इतनी कृशकाय हो गयी हैं कि उनका शरीर शोक का ही रूप बन गया है। वे राम को 'पुरुषव्याघ्र' (पुरुषों में सिंह समान) कहती हैं, जो राम के पराक्रम में उनके विश्वास को दर्शाता है। यहाँ सीता जी का उद्देश्य केवल समाचार भेजना नहीं, बल्कि भौतिक मिलन और स्पर्श है, जो यह सिद्ध करता है कि वे हनुमान को अपनी मुक्ति का साधन मान चुकी हैं और उनसे शीघ्र अति शीघ्र योजना बनाने का अनुरोध कर रही हैं।