Srimad Valmiki Ramayana

SUNDARA KANDASARGA: 5SHLOKA: 22
Srimad Valmiki Ramayana - Sundar Kanda - Sarga 5

चन्द्रप्रकाशाश्च हि वक्त्रमाला ।
वक्राक्षिपक्ष्माश्च सुनेत्रमालाः ।
विभूषाणानाम् च ददर्श मालाः ।
शतह्रदानामिव चारुमालाः ॥५-५-२२॥

candra prakāśāś ca hi vaktramālā । vakrākṣi pakṣmāś ca sunetramālāḥ । vibhūṣaṇānām ca dadarśa mālāḥ । śatahradānām iva cārumālāḥ ॥5-5-22॥

Translation

He (Hanuman) saw rows of faces that were luminous like the Moon, rows of beautiful eyes with curved brows and lashes, and rows of ornaments, which resembled charming garlands of a hundred streaks of lightning.

हिंदी अनुवाद

उन्होंने (हनुमान ने) चंद्रमा के प्रकाश के समान मुखों की मालाएँ देखीं, टेढ़ी भौहों और पलकों वाली सुन्दर आँखों की मालाएँ देखीं, तथा आभूषणों की मालाएँ भी देखीं, जो सौ दामिनियों (बिजलियों) की सुंदर मालाओं के समान थीं।


English Commentary

This verse focuses on adornment and beauty, using the word mālā (row/garland/array) three times to emphasize the multitude of these women. 1) Their faces shone like moonlight. 2) Their eyes, graced with curved brows and lashes, were beautiful. 3) Their ornaments were so brilliant that they were likened to charming garlands of a hundred streaks of lightning (śatahradānām). This simile highlights the dazzling brightness and sheer volume of their jewelry. Hanumān perceives Lanka as a shining paradise, yet despite this external grandeur, he remains focused on his primary goal.

हिंदी टीका

इस श्लोक में अलंकरण और सौंदर्य का वर्णन किया गया है। यहाँ 'माला' (पंक्ति/समूह) शब्द का प्रयोग तीन बार हुआ है, जो उनके बहुसंख्यक होने को दर्शाता है। 1) उनके मुख चंद्रमा के प्रकाश के समान थे। 2) उनकी आँखें, जो टेढ़ी भौंहों और पलकों से सुशोभित थीं, अत्यंत सुंदर थीं। 3) उनके आभूषण इतने चमकदार थे कि वे सौ दामिनियों (शतह्रदानाम) की माला के समान लग रहे थे। यह उपमा उनके आभूषणों की चकाचौंध और असाधारण चमक को दर्शाती है। हनुमान जी को लंका एक चमकते हुए स्वर्ग के समान लग रही थी, लेकिन इस बाहरी भव्यता के बावजूद, वे अपने मुख्य लक्ष्य पर केंद्रित रहे।