Srimad Valmiki Ramayana

SUNDARA KANDASARGA: 51SHLOKA: 43
Srimad Valmiki Ramayana - Sundar Kanda - Sarga 51

सर्वलोकेश्वरस्यैवं कृत्वा विप्रियमुत्तमम् ।
रामस्य राजसिंहस्य दुर्लभं तव जीवितम् ।

॥५-५१-४३॥

Sarvalokeśvarasyaivaṃ kṛtvā vipriyamuttamam । Rāmasya rājasiṃhasya durlabhaṃ tava jīvitam । 。 ॥5-51-43॥

Translation

Having thus committed such a supreme offense against the Lord of all worlds, Rama, the lion among kings, your survival is difficult (impossible).

हिंदी अनुवाद

समस्त लोकों के ईश्वर और राजाओं में सिंह के समान श्रीराम का ऐसा घोर अप्रिय (अनिष्ट) करके, तुम्हारा जीवित रहना दुर्लभ (असंभव) है।


English Commentary

Hanumat now drops diplomatic ambiguities and pronounces the verdict. The term 'Rajasimha' (Lion among Kings) depicts Rama's aggression and valour. Just as it is impossible for prey to escape a lion's jaws, it is impossible for Ravana to survive after offending the Lord of all worlds. 'Durlabham tava jivitam' implies that Ravana's death is now only a matter of time; the fate is sealed.

हिंदी टीका

हनुमान अब कूटनीतिक भाषा छोड़कर सीधा निर्णय सुनाते हैं। 'राजसिंह' (राजाओं में शेर) शब्द राम की आक्रामकता और शौर्य को दर्शाता है। जैसे शेर के जबड़े से शिकार का बचना असंभव है, वैसे ही लोकेश्वर राम का अपराध करके रावण का बचना असंभव है। 'दुर्लभं तव जीवितम्' का अर्थ है कि रावण की मृत्यु अब केवल समय की बात है, नियति तय हो चुकी है।