Srimad Valmiki Ramayana

SUNDARA KANDASARGA: 58SHLOKA: 71
Srimad Valmiki Ramayana - Sundar Kanda - Sarga 58

किंचिद्वीर्यं तवानार्य यो मां भर्तुरसन्निधौ ।
अपहृत्यागतः पाप तेनादृष्टो महात्मना ।

॥५-५८-७१॥

Kiṃcidvīryaṃ tavānārya yo māṃ bharturasannidhau । Apahṛtyāgataḥ pāpa tenādṛṣṭo mahātmanā । । ॥5-58-71॥

Translation

O uncultured one! Your valor is insignificant, for you abducted me in the absence of my husband. O sinner, you came only when you were unseen by that Great Soul (Rama).

हिंदी अनुवाद

हे अनार्य! तेरा वीर्य तुच्छ (किंचित) है, जो तू मुझे मेरे पति की अनुपस्थिति में हर लाया। हे पापी, तूने यह कार्य उस महात्मा (राम) की नजर बचाकर (चोरी से) किया है।


English Commentary

Sita systematically dismantles Ravana's ego by attacking his self-proclaimed identity as a warrior. By calling him Anarya (ignoble/uncultured), she points out that his act of abducting her while Rama was away was not a feat of strength, but an act of cowardice and theft. She emphasizes that he only succeeded because he remained 'unseen' by Rama. This distinction between a warrior's valor and a thief's stealth denies Ravana any glory in his conquest, reducing him to a mere petty criminal in her eyes.

हिंदी टीका

सीता जी यहाँ रावण के पौरुष पर सीधा प्रहार करती हैं। रावण को अपने बल पर बहुत अभिमान था, लेकिन सीता उसे 'चोर' सिद्ध करती हैं। वे तर्क देती हैं कि सच्चा योद्धा ललकार कर युद्ध करता है, न कि पीठ पीछे स्त्री का अपहरण। 'अनार्य' शब्द का प्रयोग करके वे बताती हैं कि रावण का आचरण शिष्ट पुरुषों जैसा नहीं है। यह रावण के अहंकार पर करारी चोट है कि उसका कृत्य वीरता नहीं, बल्कि कायरता थी क्योंकि उसने राम का सामना करने का साहस नहीं किया।