Srimad Valmiki Ramayana

SUNDARA KANDASARGA: 58SHLOKA: 95
Srimad Valmiki Ramayana - Sundar Kanda - Sarga 58

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा ह्यहमप्यब्रवं वचः ।
देवि रामस्य भर्तुस्ते सहायो भीमविक्रमः ।
सुग्रीवो नाम विक्रान्तो वानरेन्द्रो महाबलः ।

॥५-५८-९५॥

Tasyāstadvacanaṃ śrutvā hyahamapyabravaṃ vacaḥ । Devi rāmasya bharturste sahāyo bhīmavikramaḥ । Sugrīvo nāma vikrānto vānarendro mahābalaḥ । । ॥5-58-95॥

Translation

Hearing her words, I also spoke these words: "O Devi! There is a helper of your husband Rama, of terrible valor, a mighty and valiant King of Monkeys named Sugriva."

हिंदी अनुवाद

उनके वचन सुनकर मैंने भी (उत्तर में) यह वचन कहा— "हे देवि! आपके पति राम के सहायक, भयानक पराक्रम वाले, सुग्रीव नाम के एक महाबली और विक्रान्त वानरराज हैं।"


English Commentary

Hanuman follows protocol by introducing his master, Sugriva, before himself. By establishing Sugriva as Rama's Sahayo (helper/ally), he conveys a crucial strategic message: Rama is not wandering alone; he has secured a powerful alliance with the Vanara kingdom. Describing Sugriva as Bhimavikramah (of terrifying valor) reassures Sita that the force coming to rescue her is formidable enough to challenge Ravana.

हिंदी टीका

हनुमान जी ने अपना परिचय सीधे न देकर पहले अपने स्वामी 'सुग्रीव' का परिचय दिया। यह सेवक का धर्म है। उन्होंने बताया कि राम अकेले नहीं हैं, उन्हें 'सुग्रीव' जैसा महाबली मित्र मिल गया है। 'सहायो' (सहायक) शब्द सीता को आश्वस्त करने के लिए है कि राम के पास अब रावण से लड़ने के लिए एक सैन्य शक्ति है। यह सीता के मन में राम की विजय के प्रति आशा जगाने का प्रयास है।