Srimad Valmiki Ramayana

SUNDARA KANDASARGA: 67SHLOKA: 29
Srimad Valmiki Ramayana - Sundar Kanda - Sarga 67

हत्वा च समरे रौद्र रावण सहबान्धवम् ।
राघवस्त्वां वरारोहे स्वां पुरीं नयते ध्रुवम् ।

५.६७.२९।। ॥५-६७-२९॥

Hatvā ca samare raudra Rāvaṇa sahabāndhavam । Rāghavastvāṃ varārohe svāṃ purīṃ nayate dhruvam । । 5.67.29। ॥5-67-29॥

Translation

"O beautiful one! Killing the terrible Ravana along with his kinsmen in battle, Raghava will certainly take you back to his own city."

हिंदी अनुवाद

"हे वरारोहे! राघव युद्ध में भाई-बंधुओं सहित भयानक रावण को मारकर निश्चित ही आपको अपनी पुरी (अयोध्या) ले जाएंगे।"


English Commentary

Hanuman outlines the final objective explicitly. It involves three steps: war (Samare), the extermination of Ravana and his clan (Sahabandhavam), and Sita's return to Ayodhya (Svam purim). The word Dhruvam (certainly/surely) is key—Hanuman speaks not of possibilities but of destiny. This visualization helps Sita look past her current misery to the glorious future awaiting her return as the Queen of Ayodhya.

हिंदी टीका

यह हनुमान का अंतिम आश्वासन (Promise) है। वे 'ध्रुवम्' (निश्चित रूप से) शब्द का प्रयोग करते हैं। परिणाम तय है—रावण का वध और सीता की अयोध्या वापसी। हनुमान सीता को 'वरारोहे' (सुंदर अंगों वाली) कहकर संबोधित करते हैं, जो यह दर्शाता है कि वह राम की रानी हैं और उनका स्थान अयोध्या के राजमहल में है, अशोक वाटिका में नहीं। 'सहबान्धवम्' बताता है कि रावण का पूरा कुल नष्ट किया जाएगा।