Srimad Valmiki Ramayana

YUDDHA KANDASARGA: 10SHLOKA: 12
Srimad Valmiki Ramayana - Yuddha Kanda - Sarga 10

स रावणं महात्मानं विजने मन्त्रिसन्निधौ ।
उवाच हितमत्यर्थं वचनं हेतुनिश्चितम् ॥६-१०-१२॥

sa rāvaṇaṃ mahātmānaṃ vijane mantrisannidhau । uvāca hitamatyarthaṃ vacanaṃ hetuniścitam ॥6-10-12॥

Translation

In private, in the presence of (key) ministers, he spoke words to the high-souled Ravana that were extremely beneficial and determined by logic/reason.

हिंदी अनुवाद

उसने एकांत (विजन) में, (केवल) मंत्रियों की उपस्थिति में, महात्मा रावण से अत्यंत हितकारी और तर्क (हेतु) से निश्चित वचन कहे।


English Commentary

Tactful Diplomacy. Vibhishana chooses a private setting ('vijane') to avoid publicly embarrassing the King. His argument is described as 'hitam' (beneficial) and 'hetunishcitam' (logical), indicating a rational appeal rather than an emotional outburst.

हिंदी टीका

विभीषण की कूटनीति। वे भरी सभा में नहीं, बल्कि 'विजने' (एकांत/सीमित लोगों के बीच) बात करते हैं ताकि रावण का अपमान न हो। उनके वचन 'हितम्' (कल्याणकारी) और 'हेतुनिश्चितम्' (तर्कपूर्ण) हैं, न कि केवल भावनात्मक।